Koroner BT anjiyografide stentler ve baypas greftleri (CAD-RADS 2.0)
Dr. David F. Cuevas Cueto · Güncelleme: 27 Eylül 2026 · Kaynaklar: SCCT 2026 ve CAD-RADS 2.0
Revaskülarize bir hastada her stent ve her greft yeri ve açıklığı ile tanımlanır; stenozu nativ damarlarla aynı skala ile derecelendirilir. Tanımlar SCCT 2026 uzlaşı belgesine ve CAD-RADS 2.0’a dayanır. CAD-RADS 2.0, stent ve greftlerin varlığını S ve G modifikatörleriyle belirtir ve tamamen açık bir greft ile baypas edilmiş stenozu kategoriye dahil etmez.
Temel noktalar
Stent yalnızca içi opasifiye oluyorsa açıktır; distaldeki kontrast kollaterallerle gelebilir.
Stent içi restenoz stentin tamamında ve kenarlarında aranır ve nativ stenoz skalası ile derecelendirilir.
Değerlendirilemeyen stent, ≥%50 başka stenoz yoksa CAD-RADS N verir ve S korunur; örneğin N/P2/S.
S ve G stent veya greft bulunduğunu belirtir, kategoriyi değiştirmez ve N, HRP ve I’dan sonra bu sırayla yazılır.
Tamamen açık bir greft ile baypas edilmiş stenoz kategoriye sayılmaz; ancak greft, distal anastomozu ve distal yatak derecelendirilir.
Tıkalı greft CAD-RADS 5 verir ve anastomozun proksimalindeki nativ dallar yeniden yorumlanır.
Tablo 1. Stentlerin ve greftlerin CAD-RADS 2.0 kategorisine katkısı. Stent veya greft stenozu nativ damar skalası ile derecelendirilir ve hastanın kategorisi sayılan en ağır stenoza göre belirlenir.
Durum
Kategoriye katkısı
Modifikatör
CAD-RADS 2.0’daki örnek
Açık stent
Dereceye katkıda bulunmaz. Kategoriyi diğer lezyonlar belirler.
S
2/P1/S
Stent içi restenoz
Nativ stenoz gibi (%70–99, 4A verir)
S
4A/P3/S
Tıkalı stent
%100, kategori 5
S
—
Değerlendirilemeyen stent
≥%50 başka stenoz yoksa sayının yerine N. Varsa N modifikatör olarak eklenir.
S
N/P2/S
Açık greft
Dereceye katkıda bulunmaz; baypas ettiği nativ stenoz sayılmaz
G
2/P2/G
Stenozlu greft
Nativ damar gibi; anastomozda veya greft gövdesinde
G
—
Tıkalı greft
%100, kategori 5. Anastomozun proksimalindeki nativ dallar yeniden yorumlanır.
G
5/P3/G
Açık greft ile baypas edilmiş nativ segment
Sayılmaz. Bulgularda tanımlanır.
G (greft nedeniyle)
2/P4/G
Kaynak: CAD-RADS 2.0, bölüm 3.3.2, 3.3.3 ve 3.3 (sıralama örnekleri), Şekil 13 ve 14; SCCT 2026, s. 19–20 ve Tablo 5, s. 51.
Değerlendirilebilir ve değerlendirilemeyen stent Evaluable and nonevaluable stent#
Diğer adları:değerlendirilemeyen stent, yorumlanamayan stent, non-evaluable stent
Lümeni restenozu derecelendirmeye yetecek netlikte görülebiliyorsa stent değerlendirilebilir kabul edilir. Stent tellerinin (strut) blooming artefaktı, kalsiyum veya hareket lümeni gizliyorsa stent değerlendirilemez olarak raporlanır.
Raporda nasıl yazılır
LAD proksimal segmentinde stent değerlendirilemez: stent tellerine bağlı blooming artefaktı lümenin değerlendirilmesini ve restenozun derecelendirilmesini engellemektedir.
Stentte “N”, segmentteki stent dışı nativ plağı da siler ve N kaldırıldığında plak geri gelmez; düzeltilmedi (haritada 2026-10-08 tarihinde kontrol edildi).
Kaynak: SCCT 2026, koroner stent metni (bölüm h), blooming artefaktı (bölüm e) ve Tablo 5, s. 19, 27 ve 51 · “evaluation of in-stent restenosis (ISR) is highly dependent on stent size, material composition, strut thickness, overlapping segments, overlying dense calcification, and CCTA acquisition and reconstruction protocol”
Ayrıntılar
Uygulamada. Stent, damar eksenine dik kesitlerde ve eğri multiplanar reformatta; geniş pencere, ince kesit ve keskin kernel ile ya da varsa yüksek enerjili monoenerjetik görüntülerle incelenir. Değerlendirme; stentin çapına, materyaline ve tel kalınlığına, üst üste binen stentlere, üzerine binen yoğun kalsifikasyona ve çekim ile rekonstrüksiyon protokolüne bağlıdır.
Kaçınılması gereken hata. Lümeni blooming artefaktı nedeniyle görülemeyen küçük bir stenti açık olarak raporlamak. Lümen görülemiyorsa stent değerlendirilemez ve öyle raporlanır.
Diğer kaynaklarda. 2010 uygun kullanım kriterleri, çapı 3 mm’den küçük veya bilinmeyen stentlerin değerlendirilmesinde koroner BT anjiyografiyi uygunsuz kabul ediyordu. SCCT 2026 minimum çap belirlemez. (Taylor 2010, kardiyak BT uygun kullanım kriterleri (AUC), Tablo 6; SCCT 2026, s. 19)
CCTA Map’te
Stent düzenleyicisindeki “N” düğmesi stenti değerlendirilemez olarak işaretler. Rapor taslağına “artefakt veya küçük çap nedeniyle restenoz açısından değerlendirilemeyen stent” yazılır ve S korunur. Sonuç bölümüne koroner BT anjiyografinin küçük çaplı stentlerdeki sınırlı doğruluğuna ilişkin bir satır eklenir. Programın sınırlılığı: “N”, aynı segmentte stentin dışında kalan nativ plağı da siler ve “N”ye yeniden basmak bu plağı geri getirmez. Taslak bu plağı artık tanımlamaz ve her N segment gibi bu segment de otomatik P’nin hesaplandığı SIS’e katılmaz. Bu plak görülüyorsa “✎ Taslağı düzenle” ile tanımlayın. Plağın genel değerlendirmesi güvenilirse P’yi “P seçin” ile belirleyin.
Harita şablonunun birebir çıktısı
Sol ön inen (LAD): proksimal segment: artefakt veya küçük çap nedeniyle restenoz açısından değerlendirilemeyen stent; damarın geri kalanında lezyon yok. D1 ve D2 dalları: lezyon yok.
Sirkumfleks (LCx): proksimal segment: kısmen kalsifiye plak, hafif derecede stenoz (%25–49); damarın geri kalanında lezyon yok. OM1 ve OM2 dalları: lezyon yok.
Sağ koroner (RCA): proksimal segment: kısmen kalsifiye plak, minimal derecede stenoz (%1–24); orta segment: kısmen kalsifiye plak, hafif derecede stenoz (%25–49); damarın geri kalanında lezyon yok. AM, R-PDA ve R-PLB dalları: lezyon yok.
Sonuç Obstrüktif koroner arter hastalığı açısından tanısal olmayan tetkik. CAD-RADS kategorisi N/P2/S.
Obstrüktif olmayan hastalık saptanan damarlar: LCx ve RCA.
Koroner BT anjiyografinin küçük çaplı stentlerde (yaklaşık <3 mm) stent içi restenozu saptamadaki doğruluğu sınırlıdır; klinik şüphe varsa fonksiyonel görüntülemeyi veya invaziv koroner anjiyografiyi göz önünde bulundurun.
Değerlendirilemeyen segmentler: sol ön inen (LAD) proksimal.
Sayısal stenoz derecesi atanmamıştır: Koroner BT anjiyografi bu durumda yönetime yön veremez ve obstrüktif koroner arter hastalığı dışlanamaz. Ek veya alternatif değerlendirmeyi göz önünde bulundurun (koroner BT anjiyografinin tekrarlanması, fonksiyonel/stres görüntüleme veya invaziv koroner anjiyografi).
Şekil 1. Aynı genişlikteki blooming bandı küçük bir stentte lümenin daha büyük bir bölümünü kapatır. Bant kalınlığı yalnızca örnek amaçlıdır ve stente, kernele ve cihaza bağlıdır.
Diğer adları:stent restenozu, in-stent restenoz, Mehran sınıflaması(restenozun dört anjiyografik paterni; SCCT 2026 BT’ye uyarlanmasını kabul eder), in-stent restenosis
Stentin içinde veya kenarlarında lümenin daralmasına stent içi restenoz denir. SCCT 2026 bunu yok, hafif (<%50), anlamlı (≥%50), oklüzyon veya değerlendirilemez olarak sınıflar. CAD-RADS kategorisi için nativ stenoz skalası ile derecelendirilir; bu nedenle anlamlı bir restenoz orta veya ciddi olabilir.
Raporda nasıl yazılır
RCA proksimal segmentinde stent açık; orta derecede stent içi restenoz (%50–69).
Karıştırılmamalı: “Açık” stentin içinde kontrast bulunduğunu belirtir, daralma olmadığını değil: açık bir stentte restenoz bulunabilir.
Kaynak: SCCT 2026, Tablo 5, yorumlama uzlaşısı (güçlü öneri), s. 51 · “In-stent restenosis is classified as absent, mild (<50%), significant (≥50%), occlusion, or non-evaluable.”
Ayrıntılar
Uygulamada. Stentin tamamı ve kenarları damar eksenine dik kesitlerde ve eğri multiplanar reformatta izlenir; restenozun fokal mi diffüz mü olduğu ve stent kenarlarını aşıp aşmadığı not edilir.
Kaçınılması gereken hata. Işın sertleşmesinin stent tellerinin yanında bıraktığı hipodens bandı neointimal hiperplazi sanmak. Restenoz derecelendirilmeden önce rekonstrükte edilmiş başka bir faz incelenir.
Diğer kaynaklarda. Anjiyografide dört patern içeren Mehran sınıflaması kullanılır. Tip I fokaldir ve 10 mm veya daha kısadır; tip II diffüzdür ancak stentle sınırlıdır. Tip III diffüzdür ve stent kenarlarını aşar; tip IV total oklüzyondur. SCCT 2026, bu sınıflamanın BT’ye uygulanmasını kabul eder. (Mehran 1999, Circulation, özet; SCCT 2026, s. 19)
CCTA Map’te
“▢ Stent” tipi seçildiğinde ardından işaretlenen derece restenozu ifade eder; “▢ Stent” seçilince derece 0’a döner. “Şiddet” düğmeleri kullanıldığında taslağa “hafif stent içi restenoz (<%50)” veya aralığıyla birlikte “anlamlı” yazılır, örneğin “anlamlı stent içi restenoz (%50–69)”; kategori bunu nativ stenoz gibi değerlendirir. Stentin içine çizilen plak da restenoz olarak okunur. Aynı segmentte stentin dışında kalan nativ plak, stentin proksimalinde veya distalinde plak olarak ayrıca tanımlanır. Programın sınırlılığı: “Stenoz derecesi” kaydırıcısı kullanıldığında taslak terim veya aralık olmadan yalnızca sayıyı yazar, örneğin “%60 stent içi restenoz”. Terimi ve aralığı “✎ Taslağı düzenle” ile ekleyin.
Harita şablonunun birebir çıktısı
Sol ön inen (LAD): proksimal segment: anlamlı stent içi restenoz (%50–69); damarın geri kalanında lezyon yok. D1 ve D2 dalları: lezyon yok.
Sağ koroner (RCA): orta segment: kısmen kalsifiye plak, hafif derecede stenoz (%25–49); damarın geri kalanında lezyon yok. AM, R-PDA ve R-PLB dalları: lezyon yok.
Sonuç Orta derecede obstrüktif koroner arter hastalığı. CAD-RADS kategorisi 3/P1/S.
Obstrüktif hastalık (≥%50) saptanan damarlar: LAD.
Anlamlı stent içi restenoz (≥%50; sol ön inen (LAD) proksimal): kategoriyi belirler; iskemi ile korele edin ve revaskülarizasyon açısından değerlendirin.
Şekil 2. Restenoz stentin tamamında ve her kenarın 5 mm dışında aranır. Stentin içi opasifiye olmuyorsa distaldeki kontrast stentin açık olduğunu göstermez.
Stent içi total oklüzyon In-stent total occlusion#
Diğer adları:tıkalı stent, stent oklüzyonu, in-stent occlusion
Stent lümeninin bir bölümünde kontrast görülmüyorsa stent içi total oklüzyon vardır. %100 stenoza eşdeğerdir ve CAD-RADS 5 verir.
Raporda nasıl yazılır
RCA orta segmentinde stent içi total oklüzyon; stent lümeninin bir bölümünde kontrast izlenmemektedir.
Karıştırılmamalı: Distal arterdeki kontrast stentin açık olduğunu göstermez, çünkü kollaterallerle gelebilir; açıklık için stentin içinde kontrast görülmelidir.
Kaynak: SCCT 2026, koroner stent metni (bölüm h), s. 19 · “The presence of contrast medium distal to a stent alone is not a definitive sign of patency; contrast opacification should be demonstrated within the stent to establish patency.”
Ayrıntılar
Uygulamada. Lümen eğri multiplanar reformatta stentin tüm uzunluğu boyunca izlenir. Stentin öncesinde, içinde ve sonrasında kontrast varsa stent açıktır. Oklüzyon, kronik olduğu varsayılmadan total oklüzyon olarak raporlanır.
Kaçınılması gereken hata. Görülmesi güç olabilen minimal rezidüel lümeni korunmuş bir stente total oklüzyon demek. Bu lümen ciddi restenoza (%70–99) karşılık gelir ve CAD-RADS 5 vermez; oklüzyon için hiç opasifikasyon olmamalıdır.
Diğer kaynaklarda. Girişimsel literatürde stent içi olanlar dahil kronik total oklüzyon, üç aydan uzun süren TIMI 0 akımlı %100 stenozdur. BT bu süreyi belirleyemediği için sözlük “stent içi total oklüzyon” terimini kullanır ve onu kronik olarak nitelendirmez. (Galassi 2019, EuroCTO uzlaşısı, Definition and epidemiology)
CCTA Map’te
“▢ Stent” tipi %100’e ayarlandığında taslağa “stent içi total oklüzyon (tıkalı stent)” yazılır, kategori 5 olur ve sonuç bölümüne tıkalı stentle ilgili bir satır eklenir.
Harita şablonunun birebir çıktısı
Sağ koroner (RCA): orta segment: stent içi total oklüzyon (tıkalı stent); damarın geri kalanında lezyon yok. AM, R-PDA ve R-PLB dalları: lezyon yok.
Sonuç En az bir damarda total oklüzyon (%100). CAD-RADS kategorisi 5/P1/S.
Obstrüktif hastalık (≥%50) saptanan damarlar: RCA.
Tıkalı stent (sağ koroner (RCA) orta): stent içi total oklüzyon; sulama alanı nativ/kollateral dolaşıma bağlıdır. İskemi ile korele edin ve yeniden girişim açısından değerlendirin.
S, koroner ağacın herhangi bir yerinde en az bir koroner stent bulunduğunu belirtir. Kategoriyi değiştirmez; kategori, stentin içinde olsun ya da olmasın en ağır stenoza göre belirlenir.
Kaynak: CAD-RADS 2.0, bölüm 3.3.2 · “The modifier “S” indicates the presence of at least one coronary stent anywhere in the coronary system.”
Ayrıntılar
Uygulamada. Restenozu olmayan stent dereceye katkıda bulunmaz. Restenoz nativ stenoz gibi derecelendirilir ve tıkalı stent 5 verir. Değerlendirilemeyen stent, ≥%50 başka stenoz yoksa N verir; varsa o stenoz derecelendirilir ve N modifikatör olarak eklenir.
Kaçınılması gereken hata. Stent açık olduğu için S’yi atlamak. S stentin varlığını gösterir ve restenoz olmasa da yazılır.
Diğer kaynaklarda. CAD-RADS 1.0, S’yi N’den sonra ikinci sıraya koyuyor ve vulnerabl plak için V kullanıyordu. Stenti ve orta derecede yüksek riskli stenozu olan bir hasta “3/S/V” olarak kodlanıyordu. CAD-RADS 2.0, V’nin yerine HRP’yi getirdi, P’yi ekledi ve S’yi HRP ve I’dan sonraya yerleştirdi: “3/P3/HRP/S”. (CAD-RADS 1.0, bölüm 3.3.5, s. 275; CAD-RADS 2.0, bölüm 3.3.4 ve 3.3)
CCTA Map’te
Bir segmentte “▢ Stent” tipinde lezyon olduğu anda harita S’yi ekler. Stent HRP özelliklerine izin vermez; stentin içine çizilen ve restenoz olarak okunan plak da izin vermez. Aynı segmentte stentin dışında kalan nativ plak ise bu özellikleri alabilir ve “CAD-RADS 2/P1/HRP/S” örneğindeki gibi HRP verebilir. Restenozu ve başka plağı olmayan bir stent CAD-RADS 1/S verir; bu, haritaya özgü bir ölçüttür. S veya G varken ve klinik durum “Stabil” iken, kategori 3 için önerilen yönetim BT perfüzyon veya stres testi önerir ve BT-FFR’nin stentli veya greftli hastalarda doğrulanmadığını belirtir; kayıtlı bir BT-FFR değeri varsa bu açıklama yazılmaz, kod dizisinde zaten I varsa test önerilmez.
Harita şablonunun birebir çıktısı
Sol ön inen (LAD): proksimal segment: açık stent, anlamlı restenoz yok; damarın geri kalanında lezyon yok. D1 ve D2 dalları: lezyon yok.
Sirkumfleks (LCx): proksimal segment: kısmen kalsifiye plak, hafif derecede stenoz (%25–49); damarın geri kalanında lezyon yok. OM1 ve OM2 dalları: lezyon yok.
Sağ koroner (RCA): orta segment: kısmen kalsifiye plak, hafif derecede stenoz (%25–49); damarın geri kalanında lezyon yok. AM, R-PDA ve R-PLB dalları: lezyon yok.
Sonuç Hafif, obstrüktif olmayan koroner arter hastalığı. CAD-RADS kategorisi 2/P1/S.
Obstrüktif olmayan hastalık saptanan damarlar: LCx ve RCA.
Arteriyel greft (internal mammaryan ve radial arter) Arterial graft (internal mammary and radial artery)LIMA#
Diğer adları:sol internal mammaryan arter, LIMA grefti, sol internal torasik arter (LITA), internal torasik arter(güncel anatomik ad), radial arter grefti, IMA grefti
Arteriyel greftte hastanın kendi arterlerinden biri kondüit olarak kullanılır. Sol internal mammaryan arter genellikle subklavyen arterdeki çıkışı korunarak kullanılır ve LAD’ye ulaşır. Radial arter serbest greftir.
Raporda nasıl yazılır
LAD orta segmentine anastomoze sol internal mammaryan arter grefti açıktır; stenoz izlenmemektedir.
Kaynak: SCCT 2026, koroner greft metni (bölüm i) ve ışın sertleşmesi artefaktı (bölüm d), s. 19 ve 27 · “Coronary artery grafts are described by graft type (i.e., arterial or venous), proximal and distal coronary anastomosis sites and distal runoff.”
Ayrıntılar
Uygulamada. Mammaryan arter, subklavyen arterden itibaren ön göğüs duvarının arkasında LAD ile anastomozuna kadar izlenir. Seyri boyunca bulunan metal klipsler ışın sertleşmesi artefaktına yol açar; bu artefakt iteratif rekonstrüksiyon veya yüksek enerjili monoenerjetik görüntülerle azaltılır.
Kaçınılması gereken hata. Mammaryan arterin yanındaki metal klipslerin bıraktığı koyu bandı stenoz sanmak. Her stenoz geniş pencerede ve birden fazla düzlemde doğrulanır.
Diğer kaynaklarda. Güncel anatomik terminolojide ve birçok cerrahi makalede internal mammaryan arter, internal torasik arter (ITA) olarak adlandırılır. İkisi aynı damardır. Sözlük, SCCT 2026’nın terimi olduğu için “internal mammaryan arter” adını korur; SCCT 2026 bu arteri LIMA olarak kısaltır. (IMAIOS e-Anatomy; Taggart 2016, NEJM; SCCT 2026, s. 5)
CCTA Map’te
“Anatomi ▾” menüsündeki “Greftler (baypas)”, her greft için bir düğme içeren bir panel açar. Arteriyel greft düğmeleri “LIMA-LAD” ve “Radial-OM2” olup bu greftler düz çizgiyle çizilir. Taslak kondüiti “sol internal mammaryan arter” veya “radial arter” olarak adlandırır.
Diğer adları:venöz greft, aortokoroner ven grefti, safen baypas, sekansiyel greft(birden fazla dalı seri halinde besler), vena saphena magna(büyük safen venin Latince adı), uzun safen ven(büyük safen venin diğer adı)
Venöz greft, çıkan aortadan koroner artere serbest greft olarak yerleştirilen bir büyük safen ven segmentidir. Birden fazla dalı seri halinde besliyorsa sekansiyel greft olarak adlandırılır.
Raporda nasıl yazılır
Çıkan aortadan OM1 ve OM2’ye uzanan sekansiyel safen ven grefti her iki bölümde açıktır; stenoz izlenmemektedir.
Kaynak: SCCT 2026, koroner greft metni (bölüm i), s. 19–20 · “High-density surgical material in the aortic root without adjacent opacified grafts (stump) or random vascular clips around the heart may indicate the presence of a completely occluded graft.”
Ayrıntılar
Uygulamada. Greftler sayılır ve her birinin çıkan aortadaki proksimal anastomozu aranır. Sekansiyel greftte her bölüm ayrı incelenir, çünkü oklüzyon yalnızca birinde olabilir.
Kaçınılması gereken hata. Opasifiye olmadığı için tıkalı bir grefti gözden kaçırmak. Aortta bir greft güdüğü veya yanında opasifiye greft bulunmayan klipsler tıkalı grefti düşündürür; bulgu cerrahi raporla karşılaştırılır.
Diğer kaynaklarda. Büyük safen ven başka kaynaklarda vena saphena magna veya uzun safen ven olarak da geçer. Üç ad aynı veni belirtir; sözlük, 2001’de uluslararası bir fleboloji uzlaşısının önerdiği “büyük” terimini kullanır. (Chen 2009, Australas J Ultrasound Med)
CCTA Map’te
SVG-RCA, SVG-OM, SVG-D1, SVG-D2 ve SVG-RI düğmeleri safen ven greftlerini kesikli çizgiyle çizer. SVG-RI yalnızca haritada ramus intermedius varsa (“Ramus intermedius mevcut”) etkinleştirilebilir. Taslak greftleri nativ damarlardan önce ayrı bir paragrafta tanımlar. Programın sınırlılığı: greftte stenoz varsa taslak terim veya aralık olmadan yalnızca sayıyı yazar (“açık, %75 stenoz”). Terimi ve aralığı “✎ Taslağı düzenle” ile ekleyin.
Harita şablonunun birebir çıktısı
Koroner baypas greftleri (KABG). Aşağıdaki greftler değerlendirilmiştir:
OM1 damarına safen ven grefti: açık, %75 stenoz (gövde) (SVG-OM).
Sirkumfleks (LCx): proksimal segment: kısmen kalsifiye plak, hafif derecede stenoz (%25–49); damarın geri kalanında lezyon yok. OM1 ve OM2 dalları: lezyon yok.
Sonuç Ciddi obstrüktif koroner arter hastalığı. CAD-RADS kategorisi 4A/P1/G.
Obstrüktif olmayan hastalık saptanan damarlar: LCx.
SVG-OM greftinde %75 stenoz: nativ damar gibi derecelendirilir (orta %50–69 / ciddi ≥%70); iskemi ile korele edin ve revaskülarizasyon açısından değerlendirin.
Proksimal ve distal anastomoz ve distal yatak Proximal and distal anastomoses, and distal runoff#
Diğer adları:distal run-off(raporlarda kullanılan İngilizce terim)bu sözlükte kullanılmaz, uç-yan anastomoz, yan-yan anastomoz(cerrahi terimler; sözlük ikisini de distal olarak adlandırır), greft anastomozu
Proksimal anastomoz grefti çıktığı damara, distal anastomoz ise alıcı koroner artere bağlar. Distal yatak, greftin distal anastomozun ötesinde beslediği nativ koroner arterdir.
Raporda nasıl yazılır
LIMA-LAD grefti ve distal anastomozu açıktır; stenoz izlenmemektedir. Anastomozun distalinde LAD’de ciddi stenoz (%70–99).
Karıştırılmamalı: Baypas edilmiş nativ segment distal anastomozun proksimalinde yer alır ve greft tamamen açıksa sayılmaz; anastomoz ve onun distalindeki koroner arter ise kategoriye dahil edilir.
Kaynak: SCCT 2026, Tablo 6, rapor bileşenleri (güçlü öneri), s. 52 · “Bypass graft (if present) to include type, location, patency, and distal runoff”
Ayrıntılar
Uygulamada. Anastomoz yerleri ve açıklıkları belgelenir; distal yatak stenozlarıyla birlikte tanımlanır. Distal anastomozun ötesindeki lezyonlar kolayca gözden kaçar ve ince kesit MIP ile aranır. Diffüz ateroskleroz varsa distal yatağın yorumlanması güç olabilir.
Kaçınılması gereken hata. Distal yataktaki bir stenozu baypas edilmiş saymak. CAD-RADS 2.0, greftleri ve nativ segmentleri anastomoz dahil olmak üzere anastomozdan distale doğru değerlendirir. LIMA-LAD grefti ve distal anastomozunda stenoz yokken, anastomozun distalinde LAD’de ciddi stenoz (%70–99), orta plak yükü (P2) varsa, değerlendirilemeyen segment yoksa ve kategoriyi yükselten başka lezyon bulunmuyorsa olgu CAD-RADS 4A/P2/G’dir.
Diğer kaynaklarda. Cerrahi literatürde greftin ucu koroner arterin yan duvarına bağlandığında distal anastomoz uç-yan anastomozdur. Sekansiyel greftteki ara anastomozlar yan-yandır. Sözlük her ikisini de distal anastomoz olarak adlandırır. (Tector 1984, Circulation, özet)
CCTA Map’te
Greft düzenleyicisinde, greftte %100’den düşük stenoz varsa “Stenoz yeri” görünür ve “Proksimal”, “Gövde” ve “Distal” seçeneklerini sunar. “Distal” distal anastomoza karşılık gelir ve varsayılan olarak seçilidir; taslak bunu parantez içinde “(distal)” olarak yazar. Programın sınırlılığı: açık bir greftte (stenoz %50’nin altında) harita, hedef damarın anastomozun distalindekiler dahil tüm segmentlerini kategoriden çıkarır. Açık bir LIMA-LAD, anastomozun distalinde LAD’de ciddi stenoz ve P2 ile, başka lezyon yokken harita 4A/P2/G yerine CAD-RADS 1/P2/G verir. Ayrıca lezyonu “(LIMA-LAD ile revaskülarize)” olarak etiketler, sonuç bölümüne greft açık kaldığı sürece kategoriye dahil edilmediğini yazar, lezyonu “Açık greft ile baypas edilmiş nativ stenozlar” arasında listeler ve “Ek kardiyak inceleme gerekmez” önerisini getirir. Bir SVG-RCA’nın distalindeki sağ PDA için de aynısı geçerlidir. Anastomozun proksimalindeki stenoz ise doğru biçimde hariç tutulur. Kategoriyi, bu satırları ve önerilen yönetimi “✎ Taslağı düzenle” ile düzeltin. Lezyonu greft stenozu olarak kaydetmeyin: rapor onu greftle ilişkilendirir ve %50’den itibaren harita baypas edilmiş segmenti yeniden sayar.
Baypas edilmiş nativ segment Bypassed native segment#
Diğer adları:baypas edilmiş nativ damar, greftlenmiş nativ arter, bypassed native segment
Bir greftin distal anastomozunun proksimalinde kalan nativ segment baypas edilmiş kabul edilir. CAD-RADS 2.0’a göre tamamen açık bir greft ile baypas edilmiş stenoz kategoriye dahil edilmez.
Raporda nasıl yazılır
LAD proksimal segmentinde total oklüzyon; açık bir LIMA-LAD grefti ile baypas edilmiştir.
Harita açık greftin hedef damarını, anastomozun distalinde kalan kısım dahil tamamen hariç tutar; düzeltilmedi (haritada 2026-10-08 tarihinde kontrol edildi).
Kaynak: CAD-RADS 2.0, bölüm 3.3.3 (G modifikatörü) · “A stenosis bypassed by a fully patent graft is not considered for the CAD-RADS classification.”
Ayrıntılar
Uygulamada. Baypas edilmiş stenoz bulgular bölümünde tanımlanır; çoğu zaman nativ damarın beklenen oklüzyonu şeklindedir. Bu sulama alanında kategori; greft, distal anastomozu ve onun distalindeki koroner arter dikkate alınarak belirlenir.
Kaçınılması gereken hata. Greft tıkalıyken nativ damarı hariç tutmaya devam etmek. Greft tıkanırsa anastomozun proksimalindeki nativ dallar yorumlanır ve kategoriye dahil edilir.
CCTA Map’te
Greft stenozu %50’nin altında kaldığı sürece (haritaya özgü bir ölçüt) harita hedef damarın segmentlerini kategoriden çıkarır. Bu segmentlerdeki lezyonlar “(LIMA-LAD ile revaskülarize)” gibi greftin adını taşır ve sonuç bölümü ≥%50 olanları “Açık greft ile baypas edilmiş nativ stenozlar” başlığı altında listeler. Greftlenen dal, çıkışından önce tıkalı bir ana damardan çıkıyorsa bu oklüzyon da hariç tutulur ve örneğin “(SVG-OM ile retrograd revaskülarize)” olarak etiketlenir. Ana damardaki kısmi stenoz ise sayılır. Programın sınırlılığı: hariç tutulan segmentler arasına anastomozun distalinde kalan ve aslında sayılması gereken segmentler de girer; bkz. “Proksimal ve distal anastomoz ve distal yatak”.
Harita şablonunun birebir çıktısı
Koroner baypas greftleri (KABG). Aşağıdaki greftler değerlendirilmiştir:
LAD damarına sol internal mammaryan arter grefti: açık, anlamlı stenoz yok (LIMA-LAD).
Sol ön inen (LAD): proksimal segment: kısmen kalsifiye plak, total oklüzyon (LIMA-LAD ile revaskülarize); damarın geri kalanında lezyon yok. D1 ve D2 dalları: lezyon yok.
Sirkumfleks (LCx): proksimal segment: kısmen kalsifiye plak, hafif derecede stenoz (%25–49); damarın geri kalanında lezyon yok. OM1 ve OM2 dalları: lezyon yok.
Sağ koroner (RCA): orta segment: kısmen kalsifiye plak, hafif derecede stenoz (%25–49); damarın geri kalanında lezyon yok. AM, R-PDA ve R-PLB dalları: lezyon yok.
Sonuç Hafif, obstrüktif olmayan koroner arter hastalığı. CAD-RADS kategorisi 2/P2/G.
Obstrüktif olmayan hastalık saptanan damarlar: LCx ve RCA.
Açık greft (LIMA-LAD) ile revaskülarize edilmiş obstrüktif nativ lezyon (≥%50); greft açık kaldığı sürece CAD-RADS kategorisine dahil edilmez.
Açık greft ile baypas edilmiş nativ stenozlar (CAD-RADS kategorisinden hariç): sol ön inen (LAD) proksimal %100.
Şekil 3. Greft açıkken anastomozun proksimalindeki nativ stenoz sayılmaz; greft, distal anastomoz ve distal yatak ise sayılır. Greft tıkanırsa CAD-RADS 5 verir ve nativ damar yeniden yorumlanır.
Greft stenozu ve greft oklüzyonu Graft stenosis and graft occlusion#
Diğer adları:tıkalı greft, baypas greft stenozu, baypas greftinde total oklüzyon, FitzGibbon sınıflaması(her greftin anjiyografik derecelendirmesi: A, B veya O), graft occlusion
Greft stenozu nativ damar stenozu gibi derecelendirilir ve yeri anastomoz veya greft gövdesi olarak belirtilir. Tıkalı greft %100 sayılır ve CAD-RADS 5 verir.
Raporda nasıl yazılır
OM1’e safen ven grefti açıktır; greft gövdesinde ciddi stenoz (%70–99).
Karıştırılmamalı: “Açık” greftin lümeninde kontrast bulunduğunu belirtir, stenoz olmadığını değil.
Greft stenozu yalnızca sayı olarak yazılır ve düğmeyle seçildiğinde bu sayı ölçüm değil iç değerdir; düzeltilmedi (haritada 2026-10-08 tarihinde kontrol edildi).
Kaynak: SCCT 2026, koroner greft metni (bölüm i), s. 19 · “Obstructive disease is described by location (anastomosis site vs. graft body), estimated severity and extent (grading of stenosis similar to native arteries)”
Ayrıntılar
Uygulamada. Her greft için stenozun yeri, derecesi ve uzunluğu raporlanır. Greft, tromboz ve aterosklerozun yanı sıra bükülme (kinking), gerilme veya dış bası nedeniyle de daralabilir.
Kaçınılması gereken hata. Bir greft tıkalıyken kategoriyi yalnızca nativ koroner arterlere göre belirlemek. Greft oklüzyonu %100 sayılır ve CAD-RADS 5 verir.
Diğer kaynaklarda. Anjiyografik literatür, 1978’de yayımlanan ve her grefti mükemmel (A), vasat (B) veya tıkalı (O) olarak derecelendiren FitzGibbon sınıflamasını kullanır. Bu sınıflama iki anastomozu ve greft gövdesini ayrı ayrı değerlendirir. Sözlük ise grefti CAD-RADS 2.0 yüzdeleriyle derecelendirir. (FitzGibbon 1978, Circulation, özet)
CCTA Map’te
Grefte dokunulduğunda “Şiddet” düğmeleri ve “Stenoz derecesi” kaydırıcısı ile greft düzenleyicisi açılır. Stenoz varsa ve %100’e ulaşmıyorsa “Stenoz yeri” de görünür. Düzenleyicide plak tipi, HRP özellikleri veya “N” yoktur. %25’ten itibaren greft stenozu nativ damar stenozu gibi derecelendirilir; %50’den itibaren (haritaya özgü bir ölçüt) hedef damarın nativ segmentleri yeniden sayılır. Programın sınırlılığı: taslak terim veya aralık olmadan yalnızca sayıyı yazar (“açık, %85 stenoz”). Derece bir düğmeyle seçildiyse bu sayı bir ölçüm değil, düğmenin iç değeridir. Bunu “✎ Taslağı düzenle” ile terim ve aralıkla değiştirin.
Harita şablonunun birebir çıktısı
Koroner baypas greftleri (KABG). Aşağıdaki greftler değerlendirilmiştir:
LAD damarına sol internal mammaryan arter grefti: açık, anlamlı stenoz yok (LIMA-LAD).
OM1 damarına safen ven grefti: açık, anlamlı stenoz yok (SVG-OM).
RCA damarına safen ven grefti: tıkalı (SVG-RCA).
Sol ön inen (LAD): proksimal segment: kısmen kalsifiye plak, total oklüzyon (LIMA-LAD ile revaskülarize); orta segment: kısmen kalsifiye plak, hafif derecede stenoz (%25–49) (LIMA-LAD ile revaskülarize); damarın geri kalanında lezyon yok. D1 ve D2 dalları: lezyon yok.
Sirkumfleks (LCx): proksimal segment: kısmen kalsifiye plak, hafif derecede stenoz (%25–49); damarın geri kalanında lezyon yok. 1. obtus marjinal (OM1): kısmen kalsifiye plak, ciddi derecede stenoz (%70–99) (SVG-OM ile revaskülarize). OM2 dalı: lezyon yok.
Sağ koroner (RCA): proksimal segment: kısmen kalsifiye plak, ciddi derecede stenoz (%70–99); orta segment: kısmen kalsifiye plak, orta derecede stenoz (%50–69); damarın geri kalanında lezyon yok. AM, R-PDA ve R-PLB dalları: lezyon yok.
Sonuç Baypas greftinde total oklüzyon (SVG-RCA). CAD-RADS kategorisi 5/P3/G.
Obstrüktif hastalık (≥%50) saptanan damarlar: RCA.
Açık greft (LIMA-LAD ve SVG-OM) ile revaskülarize edilmiş obstrüktif nativ lezyon (≥%50); greft açık kaldığı sürece CAD-RADS kategorisine dahil edilmez.
Tıkalı greft (SVG-RCA): CAD-RADS kategorisinde total oklüzyon olarak sayılır. Sulama alanı nativ dolaşıma bağlıdır; varsa altta yatan nativ hastalık da hesaba katılır.
Açık greft ile baypas edilmiş nativ stenozlar (CAD-RADS kategorisinden hariç): sol ön inen (LAD) proksimal %100 ve OM1 ciddi (%70–99).
Diğer adları:greft modifikatörü, koroner arter baypas grefti (KABG)(G en az bir greft bulunduğunu belirtir), CABG(İngilizce “coronary artery bypass graft” kısaltması), koroner bypass(İngilizce yazım; sözlük ve harita “baypas” yazar)bu sözlükte kullanılmaz, G modifier
G, en az bir koroner baypas grefti bulunduğunu belirtir. S gibi kategoriyi değiştirmez; kategori, greftler, distal anastomozları, distal yatak ve baypas edilmemiş nativ segmentler arasındaki en ağır stenoza göre belirlenir.
Otomatik P greftlerdeki plağı saymaz: nativ plağı olmayan stenotik bir greft P olmadan 2/G verir; düzeltilmedi (haritada 2026-10-08 tarihinde kontrol edildi).
Kaynak: CAD-RADS 2.0, bölüm 3.3.3 (G modifikatörü) · “The modifier “G” indicates the presence of at least one coronary-artery bypass graft”
Ayrıntılar
Uygulamada. G, tüm greftler açık olsa bile yazılır. N, HRP, I ve S’den sonra, E’den önce gelir; böylece stenti ve grefti olan bir hasta “…/S/G” ile kodlanır.
Kaçınılması gereken hata. Greftlerde plak varken P’yi yalnızca nativ koroner arterlere göre belirlemek. CAD-RADS 2.0, toplam plak yükünün hem nativ koroner arterlerde hem greftlerde değerlendirilmesini ve P’ye karar verirken bunların birlikte değerlendirilmesinin göz önünde bulundurulmasını ister.
Diğer kaynaklarda. CAD-RADS 1.0’da G, V’den önce gelen üçüncü modifikatördü ve P kategorisi henüz yoktu. LAD’ye açık mammaryan arter grefti ve LCx ile RCA’da hafif stenozlar “2/G” olarak kodlanıyordu. CAD-RADS 2.0’da G, E’den önce gelir ve orta plak yükü olan benzer bir olgu “2/P2/G” olarak kodlanır. (CAD-RADS 1.0, bölüm 3.3.5, s. 275; CAD-RADS 2.0, bölüm 3.3.3 ve 3.3)
CCTA Map’te
“Anatomi ▾” menüsünden açılan “Greftler (baypas)” panelinde bir greft etkinleştirildiği anda G görünür. Stenozu ve başka plağı olmayan bir greft CAD-RADS 1/G verir; bu, haritaya özgü bir ölçüttür. G varken ve klinik durum “Stabil” iken, kategori 3 için önerilen yönetim BT perfüzyon veya stres testi önerir ve BT-FFR’nin greftli hastalarda doğrulanmadığını belirtir; kayıtlı bir BT-FFR değeri varsa bu açıklama yazılmaz, kod dizisinde zaten I varsa test önerilmez. Programın sınırlılığı: otomatik P (“Otomatik (harita)”) nativ segmentlerin SIS’i ile hesaplanır ve greftlerdeki plağı saymaz. Bu nedenle greft stenozu olup nativ plak işaretlenmemiş bir olgu P olmadan, örneğin “CAD-RADS 2/G” olarak çıkar. Plağın birlikte değerlendirmesi güvenilirse P’yi “Modifikatörler P · I ▾” içindeki “P seçin” ile belirleyin. Açık bir greftin distal yatağındaki stenoz da haritada kategoriye sayılmaz; bkz. “Proksimal ve distal anastomoz ve distal yatak”.
Harita şablonunun birebir çıktısı
Koroner baypas greftleri (KABG). Aşağıdaki greftler değerlendirilmiştir:
LAD damarına sol internal mammaryan arter grefti: açık, anlamlı stenoz yok (LIMA-LAD).
Sol ön inen (LAD): proksimal segment: kısmen kalsifiye plak, total oklüzyon (LIMA-LAD ile revaskülarize); damarın geri kalanında lezyon yok. D1 ve D2 dalları: lezyon yok.
Sirkumfleks (LCx): proksimal segment: kısmen kalsifiye plak, hafif derecede stenoz (%25–49); damarın geri kalanında lezyon yok. OM1 ve OM2 dalları: lezyon yok.
Sağ koroner (RCA): orta segment: açık stent, anlamlı restenoz yok; damarın geri kalanında lezyon yok. AM, R-PDA ve R-PLB dalları: lezyon yok.
Sonuç Hafif, obstrüktif olmayan koroner arter hastalığı. CAD-RADS kategorisi 2/P1/S/G.
Obstrüktif olmayan hastalık saptanan damarlar: LCx.
Açık greft (LIMA-LAD) ile revaskülarize edilmiş obstrüktif nativ lezyon (≥%50); greft açık kaldığı sürece CAD-RADS kategorisine dahil edilmez.
Açık greft ile baypas edilmiş nativ stenozlar (CAD-RADS kategorisinden hariç): sol ön inen (LAD) proksimal %100.
Öz değerlendirme
Temel noktaları sınamak için kısa sorular. Bir seçenek seçildiğinde yanıt görünür.
1LAD proksimal segmentinde %60 restenozlu bir stent var. RCA orta segmentinde %30 stenoz oluşturan bir plak var ve plak yükü orta (P2). Hangi kategori uygundur?
SCCT, ≥%50 olan her restenozu anlamlı olarak adlandırır, ancak derece nativ damar skalasını izler. %60 restenoz orta derecededir ve kategori 3 verir; stent nedeniyle S eklenir. Terimi görün
2RCA orta segmentindeki bir stentin içinde 15 mm’lik bir bölümde kontrast görülmüyor. Distal RCA ve sağ PDA, proksimal RCA’dan daha düşük dansiteyle opasifiye oluyor. ≥%50 başka stenoz yok ve plak yükü orta (P2). Hangi kategori uygundur?
Distaldeki kontrast stentin açık olduğunu kanıtlamaz, çünkü kollaterallerle gelebilir. Stentin içinde opasifikasyon yoksa total oklüzyon vardır; %100 sayılır ve kategori 5 verir. Terimi görün
3LAD orta segmentindeki 2,5 mm’lik bir stent, tellerinin blooming artefaktı nedeniyle değerlendirilemiyor. LCx proksimal ve RCA orta segmentlerinde %30 stenoz var ve plak yükü orta (P2). Nasıl kodlanır?
≥%50 başka stenoz yokken değerlendirilemeyen stent sayısal kategori verilmesini engeller ve sayının yerini N alır. CAD-RADS 2.0’daki örnekte olduğu gibi P, N’den sonra gelir ve S korunur. Terimi görün
4Bir hastada LAD’ye sol internal mammaryan arter grefti var; greftte, anastomozda ve distal yatakta stenoz yok. LAD proksimal segmenti tıkalı; LCx ve RCA’da %25–49 stenoz var ve plak yükü orta (P2). Hangi kategori uygundur?
Tamamen açık bir greft ile baypas edilmiş stenoz kategoriye sayılmaz. Sayılan en ağır lezyon %25–49’dur ve G grefti belirtir. Terimi görün
5RCA’ya uzanan safen ven grefti tıkalı. LAD’ye internal mammaryan arter grefti ve LCx’e safen ven grefti açık; plak yükü ciddi (P3). Hangi kategori uygundur?
Bir greftin total oklüzyonu %100 sayılır ve diğer greftler açık olsa bile kategori 5 verir. Greft bulunduğu için G eklenir. Terimi görün
Kaynaklar
Rajiah PS, Alkadhi H, Andreini D, Bullock-Palmer RP, Chinnaiyan K, Chow B, et al. Interpretation and reporting of coronary computed tomographic angiography (2026 update): an expert consensus document of the Society of Cardiovascular Computed Tomography (SCCT). J Cardiovasc Comput Tomogr. 2026. Baskıda. doi:10.1016/j.jcct.2026.08.014 Belirtilen sayfalar ön baskı PDF'ine (journal pre-proof) aittir.
Cury RC, Leipsic J, Abbara S, Achenbach S, Berman D, Bittencourt M, et al. CAD-RADS 2.0 - 2022 Coronary Artery Disease-Reporting and Data System: an expert consensus document of the SCCT, ACC, ACR and NASCI. J Cardiovasc Comput Tomogr. 2022;16(6):536-57. doi:10.1016/j.jcct.2022.07.002
Koweek L, Achenbach S, Berman DS, Carr JJ, Cury RC, Ghoshhajra B, et al. Standardized medical terminology for cardiac computed tomography 2023 update: an expert consensus document of the SCCT, AAPM, ACR, NASCI and RSNA. J Cardiovasc Comput Tomogr. 2023;17(5):345-54. doi:10.1016/j.jcct.2023.06.002
Narula J, Chandrashekhar Y, Ahmadi A, Abbara S, Berman DS, Blankstein R, et al. SCCT 2021 expert consensus document on coronary computed tomographic angiography: a report of the Society of Cardiovascular Computed Tomography. J Cardiovasc Comput Tomogr. 2021;15(3):192-217. doi:10.1016/j.jcct.2020.11.001
Neves PO, Andrade J, Monção H. Coronary artery calcium score: current status. Radiol Bras. 2017;50(3):182-9.
Tamburino C, Tomasello SD, Capodanno D, Di Salvo ME, Marzà F, Galassi AR. Long-term follow-up after drug eluting stent implantation in left main trifurcations. EuroIntervention. 2009;5(4):432-7. doi:10.4244/eijv5i4a68
Kovacevic M, Burzotta F, Elharty S, Besis G, Aurigemma C, Romagnoli E, et al. Left main trifurcation and its percutaneous treatment: what is known so far? Circ Cardiovasc Interv. 2021;14(3):e009872. doi:10.1161/CIRCINTERVENTIONS.120.009872
Kim C, Park CH, Lee BY, et al. 2024 consensus statement on coronary stenosis and plaque evaluation in CT angiography from the Asian Society of Cardiovascular Imaging-Practical Tutorial (ASCI-PT). Korean J Radiol. 2024;25(4):331-42. doi:10.3348/kjr.2024.0112
“Diğer kaynaklarda” notlarının kaynakları
Cury RC, Abbara S, Achenbach S, et al. CAD-RADS: Coronary Artery Disease – Reporting and Data System. J Cardiovasc Comput Tomogr. 2016;10(4):269-81. doi:10.1016/j.jcct.2016.04.005
Galassi AR, Werner GS, Boukhris M, et al. Percutaneous recanalisation of chronic total occlusions: 2019 consensus document from the EuroCTO Club. EuroIntervention. 2019;15(2):198-208. doi:10.4244/EIJ-D-18-00826
Taylor AJ, Cerqueira M, Hodgson JM, et al. ACCF/SCCT/ACR/AHA/ASE/ASNC/NASCI/SCAI/SCMR 2010 appropriate use criteria for cardiac computed tomography. J Am Coll Cardiol. 2010;56(22):1864-94. doi:10.1016/j.jacc.2010.07.005
Mehran R, Dangas G, Abizaid AS, et al. Angiographic patterns of in-stent restenosis: classification and implications for long-term outcome. Circulation. 1999;100(18):1872-8. doi:10.1161/01.cir.100.18.1872
Taggart DP, Altman DG, Gray AM, et al. Randomized Trial of Bilateral versus Single Internal-Thoracic-Artery Grafts. N Engl J Med. 2016;375(26):2540-9. doi:10.1056/NEJMoa1610021
Chen SS, Prasad SK. Long saphenous vein and its anatomical variations. Australas J Ultrasound Med. 2009;12(1):28-31. doi:10.1002/j.2205-0140.2009.tb00004.x
Tector AJ, Schmahl TM, Canino VR, et al. The role of the sequential internal mammary artery graft in coronary surgery. Circulation. 1984;70(3 Pt 2):I222-5.
FitzGibbon GM, Burton JR, Leach AJ. Coronary bypass graft fate: angiographic grading of 1400 consecutive grafts early after operation and of 1132 after one year. Circulation. 1978;57(6):1070-4. doi:10.1161/01.cir.57.6.1070
