Koroner stenoz: derecelendirme, referans çap ve total oklüzyon
Dr. David F. Cuevas Cueto · Güncelleme: 27 Eylül 2026 · Kaynaklar: SCCT 2026 ve CAD-RADS 2.0
Stenoz, lümen çapının normal bir referans segmente göre azalmasıyla derecelendirilir ve raporda terim ve aralığıyla birlikte yazılır. Hastanın CAD-RADS kategorisi en ciddi stenozuna göre belirlenir; sol ana koroner arterde (LM) ≥%50 stenoz veya üç damarın her birinde ≥%70 stenoz kategoriyi 4B’ye yükseltir. Tanımlar SCCT 2026 uzlaşısına ve CAD-RADS 2.0’a dayanır.
Temel noktalar
Stenoz çapa göre derecelendirilir: minimum lümen, yakındaki normal bir segmentin lümeniyle karşılaştırılır; remodelasyon gösteren bir plağın dış konturuyla hiçbir zaman karşılaştırılmaz.
Dereceler minimal (%1–24), hafif (%25–49), orta (%50–69), ciddi (%70–99) ve total oklüzyondur (%100); raporda terim her zaman aralığıyla birlikte yazılır.
Klinik rapor için aralık bazında görsel tahmin yeterlidir; rutin bir gereklilik olmayan kantitatif ölçüm, anjiyografiye göre yaklaşık ±%25 değişkenlik gösterir.
Lümeninde opasifikasyon olmayan bir segment, distalde kontrast olsa bile total oklüzyondur; kroniklik varsayılmaz, kollateraller, kalsiyum veya uzunluk gibi bulgulardan çıkarılır.
Stenoz ≥%50’de obstrüktif, ≥%70’te ciddidir; ancak LM’de ≥%50 stenoz zaten CAD-RADS 4B’dir.
Her stenoz kendi segmentinde anatomik adı, plak tipi ve derecesiyle tanımlanır; seri veya diffüz lezyonlarda kategoriyi en ciddi stenoz belirler.
Tablo 1. Çapa göre koroner stenoz derecelendirme skalası. Belirtilen kategori, bu derece hastanın en ciddi stenozu olduğunda hastaya verilen kategoridir; ≥%50 LM stenozu CAD-RADS 4B’dir.
Derece
Terim
Aralık
Anlamı
0
Görünür stenoz yok
%0
Lümende daralma yok. Plak yoksa CAD-RADS 0; plak varsa CAD-RADS 1
1
Minimal
%1–24
Obstrüktif olmayan (CAD-RADS 1)
2
Hafif
%25–49
Obstrüktif olmayan (CAD-RADS 2)
3
Orta
%50–69
Obstrüktif (CAD-RADS 3; LM ise 4B)
4
Ciddi
%70–99
Obstrüktif (CAD-RADS 4A; LM veya üç damar ise 4B)
5
Total oklüzyon
%100
Opasifikasyonu olmayan segment, akut veya kronik (CAD-RADS 5)
Kaynak: SCCT 2026, metin s. 15 ve Tablo 5, s. 51; CAD-RADS 2.0, Tablo 1 ve 4. Tablo 5 “minimal (%1–25)” yazar; SCCT 2026 metni ve CAD-RADS 2.0 ise “%1–24” yazar.
Diğer adları:yüzde çap stenozu, lümen çapında azalma, çapsal darlık, diameter stenosis
En dar noktadaki lümen çapının, normal bir referans segmentin lümen çapına göre ne kadar azaldığını ölçer. SCCT ve CAD-RADS stenozu alanla değil, bu ölçüyle derecelendirir.
Karıştırılmamalı: çap stenozu ile alan stenozu. Dairesel bir lümende %50 çap stenozu %75 alan stenozuna karşılık gelir.
Kaynak: SCCT 2026, stenozun kalitatif derecelendirilmesi metni, s. 15; eğri MPR, s. 9; kantitatif derecelendirmedeki formül, s. 16 · “A qualitative interpretation of the extent of coronary artery stenosis should be made in transverse and longitudinal views as an estimated maximal percent diameter stenosis.”
Ayrıntılar
Uygulamada. Maksimum stenoz transvers ve longitudinal kesitlerde tahmin edilir, çünkü eğri multiplanar reformat eksantrik bir stenozu olduğundan düşük gösterebilir. Ölçüm yapılırsa (RLD − MLD) / RLD × 100 formülü kullanılır; burada RLD referans lümen çapı, MLD minimum lümen çapıdır.
Kaçınılması gereken hata. Alan stenozu yüzdesini çap stenozu gibi raporlamak. Aynı lezyonda alan daha yüksek bir yüzde verir; CAD-RADS skalası ise çapa uygulanır.
Diğer kaynaklarda. SCCT 2014, alan stenozunu zorunlu olmayan ek bir veri olarak kabul ediyordu. (SCCT 2014, bölüm 5.4, s. 346)
CCTA Map’te
0–5 düğmeleri ve “Stenoz derecesi” kaydırıcısı yüzdeyi CAD-RADS’ın çapa dayalı skalasıyla kaydeder; her segment en yüksek dereceli lezyonunun derecesini alır. Alan stenozu kaydedilemez.
Şekil 1. Aynı lezyon çapa göre %50, alana göre %75 ölçülür, çünkü alan çapın karesine bağlıdır. SCCT ve CAD-RADS skalası çapa göre hesaplanan yüzdeye uygulanır.
Diğer adları:referans çap, referans damar çapı(kantitatif koroner anjiyografi terimi; orada lümeni ölçer), RVD(kantitatif koroner anjiyografi kısaltması), reference lumen diameter
Stenoza yakın, proksimal veya distaldeki normal bir segmentin lümeninde ölçülür ya da ikisinin ortalaması alınır. Stenoz yüzdesinin paydasıdır.
Karıştırılmamalı: referans lümen çapı ile damarın dış çapı. Dış çap pozitif remodelasyonu değerlendirmede kullanılır; stenoz yalnızca lümen çaplarıyla hesaplanır.
Kaynak: SCCT 2026, stenozun kalitatif (s. 15) ve kantitatif (s. 16–17) derecelendirilmesi metni; olduğundan fazla değerlendirme, s. 29 · “Qualitatively, the luminal diameter at a stenosis should be compared with the luminal diameter of a normal reference vessel segment distal and/or proximal to the stenosis.”
Ayrıntılar
Uygulamada. Lezyona 10 mm’den yakın, arada dal çıkışı bulunmayan en normal kesit seçilir. Ostial bir lezyonda en yakın distal referans kullanılır. LM’de ve diffüz hastalıkta beklenen normal çap değerleri kullanılabilir.
Kaçınılması gereken hata. Lümeni, pozitif remodelasyon gösteren bir plağın dış konturuyla karşılaştırmak stenozu olduğundan fazla gösterir. Minimum lümen, normal bir segmentin lümeniyle karşılaştırılır.
Diğer kaynaklarda. ASCI-PT 2024 uzlaşısı, plağın hemen proksimalindeki en normal görünümlü bölgeyi tercih eder. Proksimal segment uygun değilse, örneğin ostial bir lezyonda, en yakın distal referansı seçer. İnterpolasyonla elde edilen referans, kantitatif koroner anjiyografiyle karşılaştırma için bir seçenek olarak kalır. (Kim 2024, ASCI-PT, konu 7 ve Tablo 4)
CCTA Map’te
Harita çap ölçmez. Düğmelerle veya kaydırıcıyla kaydedilen yüzde, radyoloğun iş istasyonunda tahmin ettiği ya da ölçtüğü değerdir.
Diğer adları:koroner darlık dereceleri, stenoz derecelendirmesi, kritik stenoz(skalada yer almaz; derece aralığıyla birlikte yazılır)bu sözlükte kullanılmaz, stenosis grading
SCCT 2026 ve CAD-RADS 2.0, çap stenozunu altı dereceye ayırır: %0, minimal (%1–24), hafif (%25–49), orta (%50–69), ciddi (%70–99) ve total oklüzyon (%100).
Raporda nasıl yazılır
LCx proksimal segmentinde kalsifiye plak; minimal derecede stenoz (%1–24).
Karıştırılmamalı: stenoz derecesi ile plak yükü. CAD-RADS 2.0 her iki skalada da “hafif”, “orta” ve “ciddi” sözcüklerini kullanır; minimal bir stenoza ciddi plak yükü eşlik edebilir (CAD-RADS 1/P3).
Kaynak: SCCT 2026, stenozun kalitatif derecelendirilmesi metni, s. 15 · “This stenosis can be categorized as minimal (1-24 %), mild (25-49 %), moderate (50-69 %), severe (70-99 %) and total occlusion (100 %)”
Ayrıntılar
Uygulamada. Raporda terim aralığıyla birlikte yazılır, örneğin “orta derecede stenoz (%50–69)”; böylece invaziv anjiyografi kategorileriyle uyumlu olur. CAD-RADS kategorisi hastanın en ciddi stenozuna göre belirlenir.
Kaçınılması gereken hata. Aralık vermeden yalnızca “orta derecede stenoz” yazmak ya da “kritik” gibi skala dışı sözcükler kullanmak. Skaladaki terim, aralığıyla birlikte yazılır.
Diğer kaynaklarda. SCCT 2009, hafif stenozun <%39, orta stenozun %40–69 olduğu isteğe bağlı bir skalaya izin veriyordu. Bazı çalışmalar hafif ve minimal için başka eşikler de kullanır. Bir makaleyi bu skalayla karşılaştırmadan önce hangi eşiklerin kullanıldığına bakılmalıdır. (Raff 2009, SCCT, isteğe bağlı kantitatif skala; Kim 2024, ASCI-PT, konu 6 ve Tablo 3)
CCTA Map’te
Editördeki 0–5 düğmeleri her aralık için temsili bir değer (%0, %15, %38, %60, %85 veya %100) kaydeder; şablon terimi aralığıyla birlikte yazar, örneğin “orta derecede stenoz (%50–69)”. Bu iç değer bir ölçüm değildir: editör onu “Stenoz derecesi” kaydırıcısının yanında gösterir, ancak rapora yazılmaz.
Harita şablonunun birebir çıktısı
Sol ön inen (LAD): proksimal segment: kalsifiye plak, minimal derecede stenoz (%1–24); orta segment: kısmen kalsifiye plak, hafif derecede stenoz (%25–49); damarın geri kalanında lezyon yok. D1 ve D2 dalları: lezyon yok.
Sirkumfleks (LCx): proksimal segment: nonkalsifiye plak, orta derecede stenoz (%50–69); damarın geri kalanında lezyon yok. OM1 ve OM2 dalları: lezyon yok.
Sağ koroner (RCA): orta segment: kısmen kalsifiye plak, ciddi derecede stenoz (%70–99); damarın geri kalanında lezyon yok. AM, R-PDA ve R-PLB dalları: lezyon yok.
Sonuç Ciddi obstrüktif koroner arter hastalığı. CAD-RADS kategorisi 4A/P2.
Obstrüktif hastalık (≥%50) saptanan damarlar: LCx ve RCA.
Diğer adları:koroner total oklüzyon, tam tıkanma, %100 stenoz, kronik total oklüzyon (KTO), CTO(yalnızca kollateraller gibi kronikliği destekleyen bulgular varsa; CAD-RADS 5 kronikliği ifade etmez), subtotal oklüzyon(total oklüzyon değildir: minimal bir lümen opasifikasyonu korunur), kollateral dolaşım, kollateraller(oklüzyonun distalindeki yatağı doldurur ve kronikliği destekler), total occlusion
Total oklüzyon, lümeninde hiç opasifikasyon olmayan koroner segmenttir ve %100 stenoza karşılık gelir. Akut ya da kronik tek bir total oklüzyon, tetkikin CAD-RADS 5 olması için yeterlidir.
Raporda nasıl yazılır
RCA orta segmentinde total oklüzyon (%100); distal RCA opasifiye olmaktadır.
Karıştırılmamalı: total oklüzyon ile subtotal oklüzyon. Subtotal oklüzyonda görülmesi güç olabilen minimal bir lümen opasifikasyonu korunur ve lezyon genellikle girişime kronik total oklüzyondan daha uygundur.
Kaynak: SCCT 2026, koroner oklüzyon metni (total ve subtotal oklüzyon, kroniklik bulguları), s. 18 · “Total coronary occlusion is defined by complete nonopacification of a coronary artery segment”
Ayrıntılar
Uygulamada. Segment eğri MPR’de ve transvers kesitlerde izlenir. Lezyonu ince bir kontrast hattı geçiyorsa subtotal oklüzyondan söz edilir. Distal kontrast oklüzyonu dışlamaz, çünkü görüntülerin geç alınması kollaterallerden dolum için zaman tanır.
Kaçınılması gereken hata. Yalnızca segment tıkalı olduğu için “kronik total oklüzyon” veya “KTO” yazmak. Kroniklik ayrı olarak değerlendirilir ve kollateraller, kalsiyum veya daha uzun oklüzyon segmenti gibi bulgulardan çıkarılır.
Diğer kaynaklarda. Girişimsel kardiyolojide kronik total oklüzyon, lezyon boyunca antegrad akımın olmamasını ve olası ya da kanıtlanmış süresinin üç aydan uzun olmasını gerektirir. Koroner BT anjiyografide uzunluk, kalsiyum ve kollateraller yalnızca kronikliği düşündürür. (Galassi 2024, kronik total oklüzyonlar üzerine EAPCI uzlaşısı, giriş; SCCT 2026, s. 18; SCCT 2024 kantifikasyon belgesi, Tablo 4, s. 437)
CCTA Map’te
5 numaralı düğme (“%100”) lezyonu %100’e getirir, şablon “total oklüzyon” yazar ve kategori CAD-RADS 5 olur. “kronik total oklüzyon ile uyumludur” ifadesi yalnızca “Anatomi ▾” menüsündeki “Kollateral dolaşım” panelinde tıkalı sulama alanına ulaşan kollateraller işaretlendiğinde eklenir.
Harita şablonunun birebir çıktısı
Sağ koroner (RCA): orta segment: nonkalsifiye plak, total oklüzyon; damarın geri kalanında lezyon yok. AM, R-PDA ve R-PLB dalları: lezyon yok.
Tıkalı damarın (RCA) distal kesimi kollateraller (LAD · apikal PDA–distal LAD anastomozu) aracılığıyla dolmaktadır; kronik total oklüzyon ile uyumludur.
Sonuç En az bir damarda total oklüzyon (%100). CAD-RADS kategorisi 5/P1.
Obstrüktif hastalık (≥%50) saptanan damarlar: RCA.
Oklüzyonun distalindeki sulama alanını besleyen kollateral dolaşım izlenmektedir; bu bulgu kronikliği (kronik total oklüzyon) destekler ve revaskülarizasyon stratejisinin ve yaklaşımının planlanmasında (ör. KTO-PKG) yol gösterici olabilir. Kollateraller miyokard canlılığını tek başına güvenilir biçimde öngörmediğinden canlılık özel görüntüleme ile doğrulanmalıdır.
Şekil 2. Total oklüzyon bir segmentte opasifikasyon olmamasıyla tanımlanır; distal kontrast kollaterallerden gelebileceği için oklüzyonu dışlamaz. Lezyonu geçen ince bir kontrast hattı subtotal oklüzyonu gösterir.
Açık damar: stenoz yok, plak yok Patent, no stenosis and no plaque#
Diğer adları:açıklık (patensi), patent(İngilizce patent sözcüğünden; “açık” tercih edilir)bu sözlükte kullanılmaz, görünür stenoz yok(CAD-RADS 2.0’ın %0 için kullandığı terim), lümende daralma yok, plak veya stenoz yok, aterosklerotik lezyon yok(“plak yok” ile eş anlamlıdır), anlamlı stenoz yok(belirsizdir: plak olup olmadığını ve hangi eşiğin kullanıldığını söylemez)bu sözlükte kullanılmaz, normal(yalnızca plak ve stenoz yoksa)
Bunlar üç ayrı ifadedir. “Açık” (patent), bir damarın, stentin veya greftin lümeninin kontrastla opasifiye olduğunu ve tıkalı olmadığını belirtir; daralma olup olmadığını söylemez. “Stenoz yok”, lümenin daralmadığını (%0) belirtir; plak bulunabilir. “Plak yok”, damar duvarında plak olmadığını belirtir. Bir segment ancak plak ve stenoz yoksa normaldir.
Raporda nasıl yazılır
RCA orta segmentinde kalsifiye plak; görünür lümen daralması yok.
Karıştırılmamalı: “açık” ile “stenoz yok”. Açık bir stentte orta derecede restenoz (%50–69), açık bir greftte ise distal anastomozda stenoz bulunabilir.
Kaynak: SCCT 2026, koroner stent (s. 19), greft (s. 19–20), aterosklerotik plak (s. 13) ve sonuç (s. 36) metinleri; CAD-RADS 2.0, Tablo 1 (%0, “No visible stenosis”) ve Tablo 4 (CAD-RADS 0 ve 1, not b) · “An impression of a normal study should be given only if there is no plaque or stenosis.”
Ayrıntılar
Uygulamada. Stentte açıklık, stentin içinde kontrast bulunduğunda bildirilir; yalnızca distal kontrast yeterli değildir. Greftte açıklık ve bundan ayrı olarak greft gövdesindeki, anastomozlardaki ve distal yataktaki stenoz raporlanır. Lümeni daraltmayan plak içeren bir segmentte plak tipinden sonra “görünür lümen daralması yok” yazılır. “Plak yok” yazmadan önce duvar transvers kesitlerde incelenir: küçük ve yoğunluğu düşük bir kalsifiye plak kontrastlı lümenle aynı atenüasyonda olabilir; kontrastsız seri onu saptamaya yardımcı olur.
Kaçınılması gereken hata. “Koroner arterler açık” veya “anlamlı stenoz yok” ifadesini normal tetkikle eş anlamlı kullanmak. SCCT 2026, “normal tetkik” sonucunu yalnızca plak ve stenoz bulunmadığında kullanır; lümeni daraltmayan bir plak bile en az CAD-RADS 1’dir.
CCTA Map’te
Şablon işaretlenmemiş segmentleri sağlıklı olarak tanımlar: hiç işaret olmayan bir damar “aterosklerotik lezyon yok”, son lezyondan sonraki bölüm “damarın geri kalanında lezyon yok”, dallar ise “lezyon yok” olarak yazılır. “Kalite” seçicisinde “tanısal değil” seçildiğinde bu ifadeler “saptanabilir lezyon yok” ve “damarın geri kalanında saptanabilir lezyon yok” olur. Başka bir kalitede, P “Kalsiyum (Agatston)” veya “P seçin” ile belirlenmişse ve haritada hiç plak çizilmemişse, ifadeler dallarda da “stenoz yok” ve “damarın geri kalanında stenoz yok” olur, çünkü P zaten plak bulunduğunu gösterir. Restenozu olmayan bir stent “açık stent, anlamlı restenoz yok”, stenozu olmayan bir greft “açık, anlamlı stenoz yok” olarak yazılır. Programın sınırlamaları: %0 olarak işaretlenen bir plak, tipi belirtilmeden “anlamlı stenoz oluşturmayan plak” olarak yazılır; bir segment “N” olarak işaretlendiğinde harita o segmentteki plağı siler, plağı artık SIS’e ve P’ye katmaz ve N kaldırıldığında plağı geri getirmez. İlk durumda taslağı düzenlerken plak tipini ve “görünür lümen daralması yok” ifadesini yazın; ikinci durumda plağı elle tanımlayın ve toplam plak yükü güvenilir biçimde değerlendirilebiliyorsa P’yi “Modifikatörler P · I ▾” panelinde “P seçin” veya “Kalsiyum (Agatston)” ile belirleyin.
Obstrüktif ve obstrüktif olmayan stenoz Obstructive and nonobstructive stenosis≥%50 · ≥%70#
Diğer adları:obstrüktif koroner arter hastalığı, obstrüktif olmayan koroner arter hastalığı, obstrüktif KAH, anlamlı stenoz(belirsizdir: kaynağa göre ≥%50, ≥%70 veya fonksiyonel önemi ifade eder; derecenin aralığıyla birlikte yazılması tercih edilir)bu sözlükte kullanılmaz, obstructive CAD
Bu sözlüğün izlediği CAD-RADS 2.0’da ≥%50 stenoz obstrüktif, daha düşük stenoz obstrüktif olmayan olarak adlandırılır. %70, ciddi stenozun ve üç damar obstrüktif hastalığının eşiğidir.
Raporda nasıl yazılır
Obstrüktif koroner arter hastalığı; en ciddi stenoz LAD orta segmentinde olup orta derecededir (%50–69).
Karıştırılmamalı: “obstrüktif” ile “hemodinamik olarak anlamlı”. “Obstrüktif” anatomik bir eşiktir (çapta ≥%50 stenoz); fonksiyonel önem fonksiyonel bir testle değerlendirilir ve test BT-FFR veya BT perfüzyon ise I modifikatörüyle kodlanır.
Kaynak: CAD-RADS 2.0, bölüm 3.1.1 ve Tablo 4 (obstrüktif olmayan hastalık olarak CAD-RADS 1 ve 2; CAD-RADS 3–4B’nin yorumu) · “CAD RADS 4B - This indicates the presence of a left main stenosis of at least 50% or three-vessel obstructive disease (>70%).”
Ayrıntılar
Uygulamada. %50, CAD-RADS 2’yi CAD-RADS 3’ten ayırır; CAD-RADS 2.0, CAD-RADS 3’te fonksiyonel test düşünülmesini önerir. %70, CAD-RADS 3’ü 4A’dan ayırır. ≥%50 LM stenozu veya üç damarda ≥%70 stenoz CAD-RADS 4B’dir.
Kaçınılması gereken hata. %50–69’luk bir LM stenozunu CAD-RADS 3 olarak sınıflandırmak. LM’de ≥%50 stenoz CAD-RADS 4B’dir.
Diğer kaynaklarda. ACC/AHA/SCAI 2021 revaskülarizasyon kılavuzu, ≥%70 anjiyografik stenozu, LM’de ise ≥%50 stenozu anlamlı; %40–69 stenozu ise ara düzeyde (intermediate) olarak adlandırır. Bu sözlük CAD-RADS 2.0’ın %50 eşiğini izler. (Lawton 2022, ACC/AHA/SCAI revaskülarizasyon kılavuzu, bölüm 4.1)
CCTA Map’te
Sonuç bölümü CAD-RADS 1 ve 2’yi “obstrüktif olmayan” olarak adlandırır ve obstrüktif hastalığın (≥%50) bulunduğu yerleri kısaltmalarıyla sıralar: lezyon ana damardaysa damar (LM, LAD, LCx veya RCA), bir daldaysa dal (örneğin D1, OM1, R-PDA veya RI); örneğin “Obstrüktif hastalık (≥%50) saptanan damarlar: LAD, D1 ve R-PDA”. Obstrüktif olmayan hastalık satırı da onları aynı biçimde adlandırır, örneğin “Obstrüktif olmayan hastalık saptanan damarlar: D1 ve OM1”. ≥%50 LM stenozu, ciddi stenoz olmasa bile CAD-RADS 4B verir.
Harita şablonunun birebir çıktısı
Sol ön inen (LAD): proksimal segment: kısmen kalsifiye plak, orta derecede stenoz (%50–69); damarın geri kalanında lezyon yok. D1 ve D2 dalları: lezyon yok.
Sirkumfleks (LCx): proksimal segment: kısmen kalsifiye plak, orta derecede stenoz (%50–69); damarın geri kalanında lezyon yok. OM1 ve OM2 dalları: lezyon yok.
Sağ koroner (RCA): orta segment: kısmen kalsifiye plak, orta derecede stenoz (%50–69); damarın geri kalanında lezyon yok. AM, R-PDA ve R-PLB dalları: lezyon yok.
Sonuç Orta derecede obstrüktif koroner arter hastalığı. CAD-RADS kategorisi 3/P2.
Obstrüktif hastalık (≥%50) saptanan damarlar: LAD, LCx ve RCA.
Lezyon, segment ve damar Lesion, segment and vessel#
Diğer adları:lezyon bazlı analiz, segment bazlı analiz, damar bazlı analiz
Koroner hastalığın tanımlandığı düzeylerdir. Lezyon, kendi uzanımı ve maksimum stenozu olan belirli bir plaktır ve birden fazla segmenti kapsayabilir. Segment, SCCT segment modelinin birimidir; plak tipi ve stenoz bu birimde kaydedilir. Damar, bu segmentlerin oluşturduğu arterdir. CAD-RADS kategorisi her lezyona veya her damara değil, hastaya verilir.
Raporda nasıl yazılır
LAD proksimal segmentinden orta segmentine uzanan kısmen kalsifiye plak; maksimum stenoz LAD orta segmentinde olup orta derecededir (%50–69).
Karıştırılmamalı: SIS’te lezyon ile segment. LAD proksimal ve orta segmentini kaplayan bir plak tek lezyondur, ancak 2 puan ekler; aynı segmentteki üç plak ise 1 puan ekler.
Kaynak: SCCT 2026, aterosklerotik plak ve plak hacmi metni (s. 14) ve Tablo 6 (segment bazında plak ve stenoz değerlendirmesi), s. 52; CAD-RADS 2.0, bölüm 3.1.1 ve 3.3.4, Tablo 4 (hasta bazlı sınıflama notu) ve Şekil 17 · “Depending on the extent of disease, plaque can be described on a per-lesion or per-segment level.”
Ayrıntılar
Uygulamada. Maksimum stenoz ve yüksek riskli özellikler bir lezyona aittir; HRP aynı plakta ≥2 özellik gerektirir. Rapor plak tipini ve stenozu segment bazında kaydeder; SIS plakları değil, plak içeren segmentleri sayar. CAD-RADS 4B’deki üç damar hastalığı damar bazında sayılır. Hastanın kategorisini klinik olarak en önemli stenoz belirler; bu genellikle en yüksek dereceli stenozdur. SCCT 2026, hastalığın yaygınlığına göre plağın lezyon veya segment bazında tanımlanmasına izin verir.
Kaçınılması gereken hata. Uzun bir plağı yalnızca maksimum stenozun bulunduğu segmentte kaydetmek. Plak kapladığı her segmentte kaydedilir ve her segment SIS’e eklenir.
CCTA Map’te
Her lezyon damar boyunca sürüklenerek çizilir ve açılan pencerede tanımlanır. İki segment boyunca sürüklenen bir plak her ikisinde de aynı derece, tip ve özelliklerle kaydedilir ve her ikisinde de SIS’e eklenir; maksimum stenoz yalnızca birindeyse her segmente ayrı bir çizgi çizin. Yüksek riskli özellikler (“⬤ Düşük atenüasyon”, “⬈ Pozitif remodelasyon”, “⦿ Benekli kalsifikasyon” ve “◎ Peçete halkası”) her plakta ayrı işaretlenir; HRP yalnızca aynı plak ≥2 özellik taşıdığında görünür. Bir segmentte iki plak varsa şablon en yüksek dereceli olanı tanımlar, diğerini yalnızca işaretlenmiş bir özelliği varsa anar; aynı segmentteki stent ve nativ plak ise ayrı ayrı tanımlanır. Bu bir program sınırlamasıdır: özellik taşımayan ikinci plak taslak düzenlenirken eklenir. Harita hasta başına tek bir kategoriyi gerekçesiyle gösterir, örneğin “Üç damar hastalığı (≥%70)”.
Seri stenozlar ve diffüz hastalık Serial stenoses and diffuse disease#
Diğer adları:seri lezyonlar, ardışık lezyonlar, tandem lezyonlar(SYNTAX’ta yalnızca aralarındaki mesafe üç referans çapından kısaysa tandem sayılır), diffüz koroner arter hastalığı, diffüz plak, multifokal hastalık(SCCT 2026’nın “multifocal” niteliği), fokal lezyon, fokal stenoz, uzun lezyon(SCCT 2026’nın “long” niteliği), serial stenoses
Hastalığın damar boyunca yaygınlığını tanımlar. Fokal lezyon kısa bir bölümü kaplar ve her iki yanında normal duvar bulunur. Aynı damardaki iki veya daha fazla stenoz normal lümen bölümleriyle ayrılıyorsa seri stenozlardan söz edilir; “multifokal”, birbirinden ayrı birden çok lezyonu tanımlar. Diffüz hastalıkta plak, yakınında normal segment bulunmayan uzun bir bölümü kaplar. SCCT 2026, fokal ve diffüz aterosklerotik lezyonu ayırmak için bir uzunluk belirlemez.
Raporda nasıl yazılır
LAD orta segmentinde ardışık iki kalsifiye olmayan plak; proksimaldeki hafif derecede (%25–49), distaldeki ciddi derecede (%70–99) stenoz oluşturmaktadır.
Karıştırılmamalı: seri stenozlar ile diffüz hastalık. Seri stenozlarda aralarda normal lümen bölümleri kalır ve her stenoz ayrı derecelendirilir; diffüz hastalıkta referans olarak kullanılabilecek yakın normal lümen yoktur.
bir segmentteki iki lezyondan yalnızca yüksek dereceli olan tanımlanır, diğeri ancak özellik taşıyorsa yer alır; henüz düzeltilmedi (haritada 8 Ekim 2026’da doğrulandı).
Kaynak: SCCT 2026, aterosklerotik plak (s. 14), kantitatif derecelendirme (s. 16–17) ve olduğundan düşük değerlendirme (s. 29) metinleri · “Additional attributes such as "ostial", "bifurcation", "eccentric", "long", "diffuse" and "multifocal" can be used to further describe the location, morphology and extent of atherosclerotic disease.”
Ayrıntılar
Uygulamada. SCCT 2026, plağın lezyon veya segment bazında tanımlanmasına ve “uzun”, “diffüz” veya “multifokal” gibi niteliklerin eklenmesine izin verir. Diffüz hastalıkta plağın kapladığı bölüm ve maksimum stenozun yeri belirtilir; seri stenozlarda her stenoz kendi derecesiyle tanımlanır. CAD-RADS kategorisi en ciddi stenoza göre belirlenir; yaygınlık plak yüküne yansır, çünkü plak içeren her segment SIS’e eklenir.
Kaçınılması gereken hata. Diffüz hastalıkta referans olarak yine hastalıklı ya da küçük bir komşu bölümü almak stenozu olduğundan düşük gösterir. Damarın beklenen normal çapının kullanılması önerilir.
Diğer kaynaklarda. SYNTAX skorunda, aralarındaki mesafe üç referans çapından kısa olan lezyonlar tek bir tandem lezyon sayılır. SYNTAX’ın diffüz hastalık ölçütü plağı değil, uzunluğunun en az %75’inde çapı 2 mm’nin altında olan distal damarı tanımlar. SCCT 2026 “fokal” ve “diffüz” için uzunluğu yalnızca belirli sınıflamalarda, stent içi restenozda (10 mm) ve spontan koroner arter diseksiyonunda (20 mm) verir; bunları aterosklerotik plağa uygulamaz. (Sianos 2005, SYNTAX, s. 222–223; SCCT 2026, s. 19 ve 23)
CCTA Map’te
Aynı segmentte iki lezyon çizilirse şablon en yüksek dereceli olanı plak tipiyle tanımlar; diğerini yalnızca işaretlenmiş bir yüksek riskli özelliği varsa ayrı bir cümleyle anar (“aynı segmentte başka bir …”). Bu bir program sınırlamasıdır: özellik yoksa diğer lezyon metinde yer almaz ve taslak düzenlenirken eklenir; kategori değişmez, çünkü en ciddi stenoza göre belirlenir. İki segment boyunca sürüklenen bir plak her ikisinde de kaydedilir. Haritada “fokal”, “diffüz” veya “multifokal” için bir alan yoktur; bu nitelikler taslağa yazılır.
Harita şablonunun birebir çıktısı
Sol ön inen (LAD): proksimal segment: nonkalsifiye plak, hafif derecede stenoz (%25–49); orta segment: nonkalsifiye plak, ciddi derecede stenoz (%70–99); damarın geri kalanında lezyon yok. D1 ve D2 dalları: lezyon yok.
Sonuç Ciddi obstrüktif koroner arter hastalığı. CAD-RADS kategorisi 4A/P1.
Obstrüktif hastalık (≥%50) saptanan damarlar: LAD.
Plağın damar duvarının çevresine nasıl dağıldığını tanımlar. Eksantrik plak çevrenin yalnızca bir bölümünü kaplar ve lümen serbest tarafa doğru yer değiştirir. Konsantrik plak lümeni tüm çevresi boyunca sarar. İki terim de stenoz derecesini belirtmez.
Raporda nasıl yazılır
RCA orta segmentinde eksantrik, kalsifiye olmayan plak; hafif derecede stenoz (%25–49).
Karıştırılmamalı: konsantrik plak ile vaskülitteki düzgün, sirkümferansiyel duvar kalınlaşması. Vaskülitteki kalınlaşma kontrastlanır ve çevre yağ dokusundaki değişikliklerle birlikte görülebilir. Bu kalınlaşma aterosklerotik değildir ve E modifikatörüyle kodlanır.
Kaynak: SCCT 2026, aterosklerotik plak (“eccentric” niteliği, s. 14), eğri MPR (s. 9) ve vaskülit (s. 24) metinleri; CAD-RADS 2.0, bölüm 3.3.6; Kim 2024 (ASCI-PT), konu 8 · “Curved MPR can underestimate eccentric stenosis; hence evaluation should be performed in at least two perpendicular planes.”
Ayrıntılar
Uygulamada. Eğri MPR eksantrik bir stenozu olduğundan düşük gösterebilir; bu nedenle stenoz en az iki dik düzlemde ve transvers kesitlerde değerlendirilir. Transvers kesitte eliptik bir lümen ölçülürse ASCI-PT 2024, maksimum ve minimum çapın ortalamasının alınmasını önerir (orta düzeyde uzlaşı, %66,7).
Kaçınılması gereken hata. Eksantrik bir plağı tek bir longitudinal düzlemde derecelendirmek. Lümen bu düzlemde geniş, ona dik düzlemde dar görünebilir.
Diğer kaynaklarda. SCCT 2014, eksantrik yerleşimi stenotik lezyonun isteğe bağlı tanımlayıcıları arasında sayıyordu. SCCT 2026’da “konsantrik” ifadesi, distalde konsantrik daralmaya yol açan kardiyak allogreft vaskülopatisi bağlamında geçer; bu hastalarda proksimaldeki eksantrik plak donör aterosklerozuna bağlı olabilir. (SCCT 2014, bölüm 10.6.2, s. 352; SCCT 2026, s. 24)
CCTA Map’te
Harita plağın eksantrik mi konsantrik mi olduğunu kaydetmez. Bu nitelik taslak düzenlenirken yazılır.
Görsel tahmin ve kantitatif ölçüm Visual estimation and quantitative measurement#
Diğer adları:görsel stenoz tahmini, stenoz kantifikasyonu, visual estimation of stenosis
Görsel tahminde değerlendiren radyolog, lümeni gözle referansla karşılaştırarak stenoz aralığını belirler. Kantitatif ölçüm ise yüzdeyi bir yazılımla çizilen çaplar veya alanlarla hesaplar.
Raporda nasıl yazılır
LAD orta segmentinde kısmen kalsifiye plak; orta derecede stenoz (%50–69), görsel tahminle yaklaşık %55.
Karıştırılmamalı: gözle tahmin edilen bir rakam ile ölçüm. Çap çizilmediyse rakam, terim ve aralığıyla birlikte görsel tahmin olarak verilir.
Kaynak: SCCT 2026, stenozun kantitatif derecelendirilmesi metni, s. 17 · “Visual estimate is typically sufficient for clinical interpretation since it is comparable to visual stenosis assessment in ICA”
Ayrıntılar
Uygulamada. Rapor için aralık bazında görsel tahmin yeterlidir ve invaziv anjiyografinin görsel okumasıyla karşılaştırılabilir. Ölçüm rutin değildir, çünkü kantitatif koroner anjiyografiye göre yaklaşık ±%25 değişkenlik gösterir. Ölçüm yapılırsa rakam aralığıyla birlikte raporlanır.
Kaçınılması gereken hata. Yöntemin sahip olmadığı bir kesinlikle yalnızca “%63 stenoz” yazmak. Terim aralığıyla birlikte yazılır; istenirse ölçülen rakam eklenir.
Diğer kaynaklarda. Yazılımla kantifikasyonda SCCT 2024, daha yüksek tekrarlanabilirlikleri nedeniyle alan ve hacim ölçümlerini çap ölçümlerine tercih eder. Klinik rapor için bu sözlük SCCT 2026’nın görsel tahminini izler. (SCCT 2024 kantifikasyon belgesi, bölüm 3, s. 432; SCCT 2026, s. 17)
CCTA Map’te
Kaydırıcı kullanıldığında şablon yalnızca rakamı yazar, örneğin “%45 stenoz”; terim ve aralık yer almaz. Bu bir program sınırlamasıdır: taslağı düzenlerken terimi, aralığı ve rakam ölçülmediyse bunun görsel tahmin olduğunu ekleyin. 0–5 düğmeleriyle şablon terimi ve aralığı yazar; her düğmenin iç değeri aralığı temsil eder ve bir ölçüm değildir.
Harita şablonunun birebir çıktısı
Sol ön inen (LAD): proksimal segment: kısmen kalsifiye plak, orta derecede stenoz (%50–69); damarın geri kalanında lezyon yok. D1 ve D2 dalları: lezyon yok.
Sağ koroner (RCA): orta segment: nonkalsifiye plak, %45 stenoz; damarın geri kalanında lezyon yok. AM, R-PDA ve R-PLB dalları: lezyon yok.
Sonuç Orta derecede obstrüktif koroner arter hastalığı. CAD-RADS kategorisi 3/P1.
Obstrüktif hastalık (≥%50) saptanan damarlar: LAD.
Raporda stenozun tanımlanması Reporting a coronary stenosis#
Diğer adları:koroner lezyon tanımı, ACC/AHA lezyon sınıflaması(anjiyografide tip A, B ve C; SCCT 2026 kullanmaz), coronary lesion description
Her stenoz, anatomik yeri, ona yol açan plağın tipi ve terimi ile aralığıyla verilen derecesiyle tanımlanır. SCCT 2026, bu değerlendirmenin CAD-RADS 2.0’a göre segment bazında yapılmasını ister.
Raporda nasıl yazılır
RCA proksimal segmentinde kalsifiye olmayan plak; orta derecede stenoz (%50–69).
%0’daki plak tipi belirtilmeden yazılır ve segmentteki ikinci plak, özellik taşımıyorsa atlanır; henüz düzeltilmedi (haritada 8 Ekim 2026’da doğrulandı).
Kaynak: SCCT 2026, Tablo 5 (yorumlama uzlaşıları, güçlü öneri) ve Tablo 6 (CAD-RADS 2.0’a göre segment bazında değerlendirme); örnek cümle, s. 15 · “Description of stenosis is based on the anatomical location (e.g., mid LAD, distal RCA) rather than on segment numbers (e.g. segment 5, segment 7).”
Ayrıntılar
Uygulamada. SCCT 2026’daki örnek cümle model alınabilir: önce segment, sonra plak, en son derece yazılır, örneğin “RCA proksimal segmentinde kalsifiye olmayan plak ve orta derecede stenoz (%50–69)” (ön baskı PDF sürümünde “%50–60” yazar; muhtemelen bir baskı hatasıdır). Ostial, bifurkasyonda veya eksantrik gibi nitelikler eklenebilir.
Kaçınılması gereken hata. Lümeni daraltmayan plak içeren bir segmenti normal olarak adlandırmak. “Normal” plak ve stenoz bulunmamasını gerektirir; tek başına bir plak bile CAD-RADS 1 verir.
Diğer kaynaklarda. Girişimsel kardiyolojide lezyon; uzunluk, eksantriklik, açılanma, kalsiyum, tutulan dallar, trombüs ve stenoz derecesine göre ACC/AHA tip A, B veya C olarak sınıflanır. Bu sınıflama anjiyoplastinin başarısını ve riskini öngörür. SCCT 2026 bu sınıflamayı kullanmaz. (Sianos 2005, SYNTAX, s. 222)
CCTA Map’te
Şablon her damar için bir paragraf yazar; örneğin “proksimal segment: nonkalsifiye plak, orta derecede stenoz (%50–69)”. Türkçe şablonda bağlaç değişmez: plaktan sonra virgül ve derece gelir. Programın sınırlamaları: %0 olarak işaretlenen bir plak, tipi belirtilmeden “anlamlı stenoz oluşturmayan plak” olarak yazılır; bir segmentte iki plak varsa ikincisi yalnızca işaretlenmiş bir yüksek riskli özelliği varsa tanımlanır. Taslağı düzenlerken plak tipini ve ardından “görünür lümen daralması yok” ifadesini yazın; metinde yer almıyorsa ikinci plağı ekleyin. Metindeki bu eksiklikler kategoriyi veya P’yi değiştirmez.
Harita şablonunun birebir çıktısı
Sol ön inen (LAD): orta segment: anlamlı stenoz oluşturmayan plak; damarın geri kalanında lezyon yok. D1 ve D2 dalları: lezyon yok.
Sağ koroner (RCA): proksimal segment: nonkalsifiye plak, orta derecede stenoz (%50–69); damarın geri kalanında lezyon yok. AM, R-PDA ve R-PLB dalları: lezyon yok.
Sonuç Orta derecede obstrüktif koroner arter hastalığı. CAD-RADS kategorisi 3/P1.
Obstrüktif hastalık (≥%50) saptanan damarlar: RCA.
Diğer adları:ostial lezyon, ostial stenoz, ostial tutulum, aorto-ostial lezyon(RCA’nın veya LM’nin aorttaki ostiumu), jukstaostial lezyon, juxta-ostial
“Ostial”, plak damarın çıkış ağzını tuttuğunda kullanılır: RCA’nın veya LM’nin aorttaki ostiumu ya da bir dalın kaynak damardaki ostiumu, örneğin LM bifurkasyonundaki LAD ostiumu. “Jukstaostial”, plak çıkışın yanında bulunup ağzı serbest bıraktığında kullanılır. SCCT 2026 “ostial” terimini bir mesafe belirtmeden nitelik olarak anar; “jukstaostial” bir uzlaşı terimi değil, kullanımda olan bir terimdir.
Raporda nasıl yazılır
LAD proksimal segmentinde, LAD ostiumunu tutmayan jukstaostial kalsifiye olmayan plak; orta derecede stenoz (%50–69).
Karıştırılmamalı: plağa bağlı ostial stenoz ile anormal çıkışlı bir arterin yarık benzeri ostiumu veya aorttan uzanan bir vaskülitin ostial tutulumu. Bu daralmalar aterosklerotik değildir ve E modifikatörüyle kodlanır.
Kaynak: SCCT 2026, aterosklerotik plak (“ostial” niteliği, s. 14), koroner anatomi (s. 11), kantitatif derecelendirme (s. 16), MIP (s. 9), anomaliler (s. 20) ve vaskülit (s. 24) metinleri; Kim 2024 (ASCI-PT), konu 1 ve 7; CAD-RADS 2.0, Tablo 4 ve bölüm 3.3.6 · “If the proximal segment is not appropriate (e.g., ostial lesion), the closest distal reference can be chosen.”
Ayrıntılar
Uygulamada. Ostium transvers ve longitudinal kesitlerde incelenir; 5–10 mm’lik MIP görüntüleri çıkışı iyi gösterir, ancak stenozu derecelendirmek için uygun değildir. Ostial bir lezyonda proksimal segment referans olarak kullanılamaz ve en yakın distal referans seçilir. LAD veya LCx ostiumunda plağın LM bifurkasyonunu tutup tutmadığı belirtilir: SCCT 2026 bifurkasyondaki hastalığı önceki segmente atar, ASCI-PT 2024 ise bifurkasyondan LAD veya LCx yönüne uzanan lezyonları LM lezyonu olarak sınıflar. Plak LM’e atanırsa ≥%50 stenoz CAD-RADS 4B’dir. Jukstaostial plak LAD veya LCx proksimal segmentinde kaydedilir.
Kaçınılması gereken hata. Ostiumu serbest bırakan bir LAD proksimal plağını ostial olarak adlandırmak. Bu plak jukstaostialdir ve LAD’de kaydedilir; yalnızca bifurkasyonu tutan plak LM’e atanır.
Diğer kaynaklarda. SCCT 2014 de “ostial” terimini plağın isteğe bağlı tanımlayıcıları arasında, ostial tutulumu veya dal tutulumunu ise stenozun yaygınlığına ilişkin veriler arasında sayıyordu. (SCCT 2014, bölüm 5.4, s. 346 ve Tablo 4, s. 347)
CCTA Map’te
Haritada “ostial” niteliği yoktur: plak kendi segmentine (bifurkasyonda önceki segmente) çizilir ve nitelik taslak düzenlenirken yazılır. Bir aort sinüsünden çıkan anomalide (“Anatomi ▾” → “Koroner arterlerin çıkışı” → “Tek damar” sekmesinde “Sağ sinüs” veya “Sol sinüs”), “Yüksek riskli özellikler” altındaki “Yarık benzeri ostium / akut çıkış” düğmesi plağa bağlı bir stenozu değil, anormal ostiumun şeklini tanımlar. Program sınırlaması: harita plaksız bir daralmayı derecelendirmez ve orta derecede stenozu olan bir anomali CAD-RADS 3/E yerine 0/E olarak sınıflanır. Kategori taslak düzenlenirken, P eklenmeden düzeltilir; daralmayı lezyon olarak çizmek sorunu çözmez, çünkü harita onu plak olarak yazar ve P1 ekler.
Öz değerlendirme
Temel noktaları sınamak için kısa sorular. Bir seçenek seçildiğinde yanıt görünür.
1Analiz yazılımı LAD orta segmentinde 1,5 mm minimum lümen çapı, 3,0 mm referans çap ve %75 alan stenozu gösteriyor. Hangi derece raporlanır?
Çapa göre (3,0 − 1,5) / 3,0 = %50’dir; bu orta derecedir. %75, aynı lezyonun alan stenozudur ve kılavuzdaki skala çapa uygulanır. Terimi görün
2RCA proksimal segmentindeki kalsifiye olmayan bir plakta pozitif remodelasyon var. Lezyon düzeyinde damarın dış çapı 5,0 mm, minimum lümen çapı 2,0 mm’dir. Proksimaldeki normal segmentin lümen çapı 3,2 mm’dir. Hangi derece raporlanır?
Minimum lümen, normal segmentin lümeniyle karşılaştırılır: (3,2 − 2,0) / 3,2 = %38; bu hafif derecedir. Remodelasyon gösteren dış konturla karşılaştırmak %60 verir ve dereceyi olduğundan fazla gösterir. Terimi görün
3İyi kaliteli bir tetkikte LCx proksimal segmentinin 5 mm’lik bir bölümünde lümende kontrast yok ve distal LCx opasifiye oluyor. Bu bölümde kalsiyum ve görünür kollateral yok. Nasıl tanımlanır?
Total oklüzyon, opasifikasyonu olmayan bir segmentle tanımlanır. Distal kontrast kollaterallerden gelebilir ve oklüzyonu dışlamaz. Kronikliği destekleyen bulgu yoksa kronik olarak adlandırılmaz. Terimi görün
4LAD proksimal, LCx proksimal ve RCA orta segmentinde orta derecede stenoz (%50–69) var; başka lezyon yok. Plak yükü ve modifikatörler dikkate alınmadan hangi kategori verilir?
Üç stenoz da obstrüktiftir, ancak CAD-RADS 4B’deki üç damar hastalığı her damarda ≥%70 stenoz gerektirir. %50–69 stenozlarla kategori 3’tür. Terimi görün
5Hangi bulgu cümlesi SCCT 2026 önerilerine uyar?
Segmenti anatomik yeriyle adlandırır, önerilen plak terimini kullanır ve dereceyi terimi ve aralığıyla verir. Segment numarası, “yumuşak” sözcüğü, stenoz derecesi yerine “anlamlı” ve tek başına kesin bir rakam önerilere uymaz. Terimi görün
Kaynaklar
Rajiah PS, Alkadhi H, Andreini D, Bullock-Palmer RP, Chinnaiyan K, Chow B, et al. Interpretation and reporting of coronary computed tomographic angiography (2026 update): an expert consensus document of the Society of Cardiovascular Computed Tomography (SCCT). J Cardiovasc Comput Tomogr. 2026. Baskıda. doi:10.1016/j.jcct.2026.08.014 Belirtilen sayfalar ön baskı PDF'ine (journal pre-proof) aittir.
Cury RC, Leipsic J, Abbara S, Achenbach S, Berman D, Bittencourt M, et al. CAD-RADS 2.0 - 2022 Coronary Artery Disease-Reporting and Data System: an expert consensus document of the SCCT, ACC, ACR and NASCI. J Cardiovasc Comput Tomogr. 2022;16(6):536-57. doi:10.1016/j.jcct.2022.07.002
Koweek L, Achenbach S, Berman DS, Carr JJ, Cury RC, Ghoshhajra B, et al. Standardized medical terminology for cardiac computed tomography 2023 update: an expert consensus document of the SCCT, AAPM, ACR, NASCI and RSNA. J Cardiovasc Comput Tomogr. 2023;17(5):345-54. doi:10.1016/j.jcct.2023.06.002
Narula J, Chandrashekhar Y, Ahmadi A, Abbara S, Berman DS, Blankstein R, et al. SCCT 2021 expert consensus document on coronary computed tomographic angiography: a report of the Society of Cardiovascular Computed Tomography. J Cardiovasc Comput Tomogr. 2021;15(3):192-217. doi:10.1016/j.jcct.2020.11.001
Neves PO, Andrade J, Monção H. Coronary artery calcium score: current status. Radiol Bras. 2017;50(3):182-9.
Tamburino C, Tomasello SD, Capodanno D, Di Salvo ME, Marzà F, Galassi AR. Long-term follow-up after drug eluting stent implantation in left main trifurcations. EuroIntervention. 2009;5(4):432-7. doi:10.4244/eijv5i4a68
Kovacevic M, Burzotta F, Elharty S, Besis G, Aurigemma C, Romagnoli E, et al. Left main trifurcation and its percutaneous treatment: what is known so far? Circ Cardiovasc Interv. 2021;14(3):e009872. doi:10.1161/CIRCINTERVENTIONS.120.009872
Kim C, Park CH, Lee BY, et al. 2024 consensus statement on coronary stenosis and plaque evaluation in CT angiography from the Asian Society of Cardiovascular Imaging-Practical Tutorial (ASCI-PT). Korean J Radiol. 2024;25(4):331-42. doi:10.3348/kjr.2024.0112
“Diğer kaynaklarda” notlarının kaynakları
Sianos G, Morel MA, Kappetein AP, et al. The SYNTAX Score: an angiographic tool grading the complexity of coronary artery disease. EuroIntervention. 2005;1(2):219-27.
Leipsic J, Abbara S, Achenbach S, Cury R, Earls JP, Mancini GBJ, et al. SCCT guidelines for the interpretation and reporting of coronary CT angiography: a report of the Society of Cardiovascular Computed Tomography Guidelines Committee. J Cardiovasc Comput Tomogr. 2014;8(5):342-58. doi:10.1016/j.jcct.2014.07.003
Nieman K, García-García HM, Hideo-Kajita A, et al. Standards for quantitative assessments by coronary computed tomography angiography (CCTA): an expert consensus document of the SCCT. J Cardiovasc Comput Tomogr. 2024;18(5):429-43. doi:10.1016/j.jcct.2024.05.232
Raff GL, Abidov A, Achenbach S, et al. SCCT guidelines for the interpretation and reporting of coronary computed tomographic angiography. J Cardiovasc Comput Tomogr. 2009;3(2):122-36. doi:10.1016/j.jcct.2009.01.001
Galassi AR, Vadalà G, Werner GS, et al. Evaluation and management of patients with coronary chronic total occlusions considered for revascularisation. A clinical consensus statement of the European Association of Percutaneous Cardiovascular Interventions (EAPCI) of the ESC, the European Association of Cardiovascular Imaging (EACVI) of the ESC, and the ESC Working Group on Cardiovascular Surgery. EuroIntervention. 2024;20(3):e174-84. doi:10.4244/EIJ-D-23-00749
Lawton JS, Tamis-Holland JE, Bangalore S, et al. 2021 ACC/AHA/SCAI guideline for coronary artery revascularization: a report of the American College of Cardiology/American Heart Association Joint Committee on Clinical Practice Guidelines. J Am Coll Cardiol. 2022;79(2):e21-e129. doi:10.1016/j.jacc.2021.09.006
