CCTA Sözlüğü: koroner BT anjiyografi terimleri

Alfabetik dizin

Açık damar: stenoz yok, plak yok

“Açık”, lümenin opasifiye olduğunu; “stenoz yok”, plak olsa bile lümenin daralmadığını; “plak yok” ise duvarda plak olmadığını belirtir.

Agatston skoru CAC

Her koroner lezyonda, 130 HU eşiğini aşan kalsiyum alanı maksimum atenüasyonuna göre 1 ile 4 arasında bir katsayıyla çarpılır.

Akut marjinal dal AM · numarasız

Akut marjinal dal, RCA orta segmentinin bitimi ile kalbin akut kenarı arasında RCA’dan çıkar.

Anormal koroner arterde yüksek riskli anatomi

İnterarteriyel seyir, intramural segment, yarık benzeri orifis, akut çıkış açısı, proksimal daralma ve yüksek çıkış iskemiyle ilişkili oldukları için yüksek riskli kabul edilir.

Anormal koroner arterin seyri

Seyir, anormal arterin kalbin tabanını nereden geçtiğini gösterir.

Arteriyel greft (internal mammaryan ve radial arter) LIMA

Arteriyel greftte hastanın kendi arterlerinden biri kondüit olarak kullanılır.

Aterosklerotik plak

Koroner BT anjiyografide (KBTA; İng.

Baypas edilmiş nativ segment

Bir greftin distal anastomozunun proksimalinde kalan nativ segment baypas edilmiş kabul edilir.

Benekli kalsifikasyon

SCCT 2026’ya göre benekli kalsifikasyon, bir plak içinde çapı 3 mm’den küçük kalsiyum odağıdır.

Birinci ve ikinci diyagonal dal (D1 ve D2) D1 (9) · D2 (10)

D1 ve D2, sol ventrikülün anterolateral duvarında seyreden en büyük çaplı iki diyagonal daldır.

Birinci ve ikinci obtus marjinal dal (OM1 ve OM2) OM1 (12) · OM2 (14)

Obtus marjinal dallar LCx’ten çıkar ve sol ventrikülün lateral duvarında seyreder.

Blooming artefaktı (kalsiyum ve stent)

Her voksel içindeki kısmi hacim ortalaması nedeniyle lümen ile kalsiyum veya stent arasındaki ara yüz bulanıklaşır.

BT-FFR ile I (iskemi) modifikatörü I+ · I± · I−

BT-FFR, koroner BT anjiyografi verisinden simüle hiperemide koroner basıncın aort basıncına oranını hesaplar. Lezyonun 1–2 cm distalinden okunduğunda, perkütan koroner girişim (PKG) için yeterli çaptaki bir damarda 0,75 veya altı I+, 0,76–0,80 I± ve 0,80’in üzeri I−’dir.

CAD-RADS 0 ve CAD-RADS 1 ayrımı

Bir tetkik yalnızca plak ve stenoz yoksa CAD-RADS 0’dır.

CAD-RADS 2 ve CAD-RADS 3

CAD-RADS 2’de en yüksek dereceli stenoz hafiftir (%25–49) ve hastalık obstrüktif değildir.

CAD-RADS 4A ve 4B ayrımı 4A · 4B

CAD-RADS 4A, bir veya iki damarda ciddi stenozdur (%70–99).

CAD-RADS 5 (total oklüzyon)

CAD-RADS 5 en az bir total oklüzyonu (%100) gösterir.

CAD-RADS kodlama sırası ve modifikatörler P · N · HRP · I · S · G · E

CAD-RADS 2.0 kodu stenoz, plak yükü ve modifikatörler sırasını izler; bunlar eğik çizgiyle ayrılır.

Çap stenozu %DS

En dar noktadaki lümen çapının, normal bir referans segmentin lümen çapına göre ne kadar azaldığını ölçer.

Çift LAD çift LAD (dual LAD) · tip I–IV

Çift LAD’de LAD sulama alanında iki arter bulunur.

Değerlendirilebilir ve değerlendirilemeyen stent

Lümeni restenozu derecelendirmeye yetecek netlikte görülebiliyorsa stent değerlendirilebilir kabul edilir.

Değerlendirilemeyen segment (tanısal değil)

Çapı 1,5 mm veya daha büyük bir segment, bir artefakt güvenle yorumlanmasını engellediğinde değerlendirilemez kabul edilir.

Değerlendirilen dalların minimum çapı ≥1,5 mm

Kılavuz, tetkik iyi kalitedeyse çapı 1,5 mm ve üzerinde, standart kalitedeyse 2,0 mm ve üzerinde olan tüm dalların değerlendirilmesini ister.

Değerlendirilmedi, değerlendirilemez ve gösterilmiş yokluk

Değerlendirilmedi, incelenmemiş olanı; değerlendirilemez, görüntülerin değerlendirmeye izin vermediğini; yokluk ise yeterli kalitede aranıp bulunamayanı ifade eder.

Düşük atenüasyonlu plak

CAD-RADS 2.0 ve SCCT 2026’ya göre kalsifiye olmayan bir plak, iç atenüasyonu 30 HU’nun altındaysa düşük atenüasyonludur; bu bir yüksek riskli plak özelliğidir.

E modifikatörü (istisnalar) E

E modifikatörü aterosklerotik olmayan bir koroner bulguyu belirtir.

Eksantrik ve konsantrik

Eksantrik plak duvar çevresinin yalnızca bir bölümünü, konsantrik plak ise tamamını kaplar; iki terim de stenoz derecesini belirtmez.

G modifikatörü (greft) G

G, en az bir koroner baypas grefti bulunduğunu belirtir.

Görsel tahmin ve kantitatif ölçüm

Görsel tahminde değerlendiren radyolog, lümeni gözle referansla karşılaştırarak stenoz aralığını belirler.

Görüntü gürültüsü

Foton sayısı az olduğunda görüntü, rastgele açık ve koyu çizgiler içeren granüler bir doku kazanır.

Greft stenozu ve greft oklüzyonu

Greft stenozu nativ damar stenozu gibi derecelendirilir ve yeri anastomoz veya greft gövdesi olarak belirtilir.

Hareket artefaktı

Çekim sırasında kalbin hareketi, solunum veya vücut hareketi sonucunda ortaya çıkar ve damar konturlarını bulanıklaştırır.

Hasta bazlı CAD-RADS kategorisi CAD-RADS

CAD-RADS 2.0 her hastaya tek bir kategori atar.

Hizalanma hatası (basamak) artefaktı

Farklı kalp atımlarında elde edilen bloklar arasındaki sınırda yapıların ani biçimde yer değiştirmesidir; genellikle düzensiz ritim veya hatalı EKG senkronizasyonundan kaynaklanır.

İntramural segment

İntramural segment, anormal arterin aort duvarından ayrılmadan önce duvar içinde seyreden proksimal bölümüdür.

Işın sertleşmesi artefaktı

Metal, kalsiyum veya yoğun kontrastın yanında kalsifiye olmayan plak veya perfüzyon defekti taklit edebilen hipodens alanlar ya da çizgiler oluşturur.

Kalsifiye olmayan plak

Opasifiye lümenden daha düşük atenüasyon gösteren plak, kalsifiye olmayan plak olarak adlandırılır.

Kalsifiye plak

Bu sözlüğün izlediği SCCT 2026’ya göre, hacminin büyük bölümü opasifiye lümenden daha yüksek atenüasyon gösteren plak kalsifiye plaktır.

Kategori ve modifikatör olarak N N

N, güvenle yorumlanamayan 1,5 mm ve üzeri segmentleri belirtir.

Koroner arter anevrizması ve ektazisi

Koroner arter anevrizması, çapı komşu normal segmentin çapının 1,5 katını aşan ve damar uzunluğunun %50’sinden azını kapsayan bir segmenttir.

Koroner arter fistülü CAF

Koroner arter fistülü, bir koroner arteri miyokardın kapiller yatağından geçmeden bir kalp boşluğuna, koroner sinüse veya büyük bir damara bağlar.

Koroner arterin anormal çıkışı AAOCA · ALCAPA · ARCAPA

Bir koroner arter olağan yerinin dışından çıktığında anormal çıkıştan söz edilir.

Koroner dominans (sağ, sol ve kodominant)

Bu sözlüğün izlediği SCCT 2026’da dominans, posterior inen arterin çıkışına göre tanımlanır.

Koroner vaskülit

Koroner vaskülit, koroner arter duvarının inflamasyonudur.

Kısmen kalsifiye plak

Kısmen kalsifiye plak, kalsifiye ve kalsifiye olmayan bir bileşeni birlikte içerir.

Lezyon, segment ve damar

Lezyon belirli bir plaktır ve birkaç segmenti kapsayabilir; segment SCCT segment modelinin birimi, damar ise segmentlerin oluşturduğu arterdir.

Maksimum ve minimum intensite projeksiyonu MIP · MinIP

Maksimum intensite projeksiyonu (MIP), seçilen kalınlıktaki bir bloğun içinden geçen her görüş hattında en yüksek atenüasyonlu vokseli, minimum intensite projeksiyonu (MinIP) ise en düşük atenüasyonlu vokseli gösterir.

Miyokardiyal BT perfüzyon ile I (iskemi) modifikatörü CTP

BT perfüzyonda geri dönüşümlü defekt veya streste istirahattekinden büyük defekt I+’dır.

Miyokardiyal köprü

Epikardiyal bir koroner arterin bir segmenti miyokard içindeki bir tünelden geçer; bu segmenti örten kas bandına köprü denir.

Miyokardiyal köprünün derinliği, uzunluğu ve sistolik kompresyonu

SCCT 2026, köprüyü 2 mm miyokarddan itibaren derin, 5 mm’den itibaren çok derin ve 25 mm’den itibaren uzun olarak adlandırır ve sistolik kompresyonunu %50 eşiğiyle derecelendirir.

Multiplanar ve eğri multiplanar reformat MPR · CPR

Multiplanar reformat (MPR) elde edilen hacmi herhangi bir düzlemde gösterir; eğri reformat (CPR) arterin merkez hattını izleyerek tüm seyrini, bu eksen etrafında 360° döndürülebilen tek bir longitudinal görüntüde açar.

Obstrüktif ve obstrüktif olmayan stenoz ≥%50 · ≥%70

Bu sözlüğün izlediği CAD-RADS 2.0’da ≥%50 stenoz obstrüktif, daha düşük stenoz obstrüktif olmayan olarak adlandırılır.

Ostial ve jukstaostial

“Ostial”, plak damarın çıkış ağzını tuttuğunda kullanılır: RCA’nın veya LM’nin aorttaki ostiumu ya da bir dalın kaynak damardaki ostiumu, örneğin LM bifurkasyonundaki LAD ostiumu.

Peçete halkası işareti

Bu yüksek riskli plak özelliği, kalsifiye olmayan bir plağın kesitsel görüntüsünde, lümenle görünürde temas eden düşük atenüasyonlu bir merkez ve bunu çevreleyen daha yüksek atenüasyonlu bir halka ile tanınır.

Plak yükü (P1–P4) P1–P4

Bu sözlüğün izlediği CAD-RADS 2.0’a göre plak yükü, stenoz derecesinden bağımsız olarak hastadaki toplam koroner plak miktarıdır.

Pozitif remodelasyon

CAD-RADS 2.0 ve SCCT 2026’ya göre, plak düzeyinde damarın dış çapı referans çaptan %10’dan fazla büyükse (remodelasyon indeksi 1,1’den büyük) pozitif remodelasyon vardır.

Proksimal ve distal anastomoz ve distal yatak

Proksimal anastomoz grefti çıktığı damara, distal anastomoz ise alıcı koroner artere bağlar.

Ramus intermedius RI · segment 17

Ramus intermedius, sol ana koroner arter bifurkasyon yerine trifurkasyon yaptığında LAD ile LCx arasından doğrudan LM’den çıkar.

Raporda stenozun tanımlanması

Her stenoz, anatomik yeri, ona yol açan plağın tipi ve terimi ile aralığıyla verilen derecesiyle tanımlanır.

Referans lümen çapı RLD

Stenoza yakın, proksimal veya distaldeki normal bir segmentin lümeninde ölçülür ya da ikisinin ortalaması alınır.

S modifikatörü (stent) S

S, koroner ağacın herhangi bir yerinde en az bir koroner stent bulunduğunu belirtir.

Safen ven grefti SVG

Venöz greft, çıkan aortadan koroner artere serbest greft olarak yerleştirilen bir büyük safen ven segmentidir.

Sağ koroner arter: proksimal, orta ve distal segment RCA · segment 1, 2 ve 3

Sağ koroner arterin (RCA) proksimal segmenti ostiumdan sağ ventrikül akut kenarına olan mesafenin yarısına kadar uzanır.

Sağ ve sol posterior inen arter; sağ ve sol posterolateral dal R-PDA (4) · L-PDA (15) · R-PLB (16) · L-PLB (18)

Posterior inen arter (RCA’dan çıkıyorsa R-PDA, LCx’ten çıkıyorsa L-PDA) posterior interventriküler olukta seyreder.

SCCT koroner segment modeli (18 segment)

SCCT, AHA segment modelini koroner BT anjiyografinin (KBTA; İng.

Segment sınırında veya bifurkasyonda yer alan lezyonun segmente atanması

Bifurkasyonlar dahil, iki segmentin birleşim yerindeki lezyon önceki segmente, yani akım yönünde daha proksimal olan segmente atanır.

Segment tutulum skoru SIS

SIS, bileşimi ve stenoz derecesi ne olursa olsun plak içeren koroner segmentleri sayar: plak içeren her segment 1 puan ekler.

Seri stenozlar ve diffüz hastalık

Seri stenozlarda aynı damarda normal lümenle ayrılmış iki veya daha fazla stenoz vardır; diffüz hastalıkta plak, yakınında normal segment bulunmayan uzun bir bölümü kaplar.

Sirkumfleks arter: proksimal ve distal segment LCx · segment 11 ve 13

LCx proksimal segmenti LM’nin bitiminden OM1 çıkışına kadar uzanır.

Sol ana koroner arter LM · segment 5

Sol ana koroner arter (LM) segment 5’tir.

Sol ana koroner arter yokluğu LM yok (absent LM)

LAD ve LCx, aralarında ortak bir segment olmaksızın, her biri kendi ostiumuyla doğrudan sol koroner sinüsten çıkıyorsa sol ana koroner arter yoktur.

Sol ön inen arter: proksimal, orta ve distal segment LAD · segment 6, 7 ve 8

LAD proksimal segmenti LM’nin bitiminden ilk büyük septal dala kadar uzanır.

Spontan koroner arter diseksiyonu ve intramural hematom SCAD

Spontan koroner arter diseksiyonu, epikardiyal bir koroner arterin duvarı içinde, ateroskleroz, travma veya koroner girişime bağlı olmayan akut bir yalancı lümen oluşmasıdır.

Stabil göğüs ağrısında CAD-RADS

CAD-RADS 0–2’de ek kardiyak inceleme önerilmez; 3’te fonksiyonel test göz önünde bulundurulur; 4A’da invaziv koroner anjiyografi de göz önünde bulundurulur, 4B’de ise önerilir.

Stenoz derecelendirme skalası 0–5

SCCT 2026 ve CAD-RADS 2.0, çap stenozunu altı dereceye ayırır: %0, minimal (%1–24), hafif (%25–49), orta (%50–69), ciddi (%70–99) ve total oklüzyon (%100).

Stent içi restenoz ISR

Stentin içinde veya kenarlarında lümenin daralmasına stent içi restenoz denir.

Stent içi total oklüzyon

Stent lümeninin bir bölümünde kontrast görülmüyorsa stent içi total oklüzyon vardır.

Tek koroner arter SCA · Lipton: R veya L · I, II veya III · A, B veya P

Tek koroner arterde koroner ağacın tamamı tek bir aort ostiumundan çıkar ve ikinci bir koroner ostium bulunmaz.

Tetkikin genel kalitesi

Yerleşik bir standart olmadığından SCCT 2026, tetkikin tamamının görsel bir skalayla, örneğin mükemmel, iyi, orta, sınırlı, kötü veya tanısal değil şeklinde derecelendirilmesini önerir.

Total oklüzyon %100

Total oklüzyon, lümeninde hiç opasifikasyon olmayan koroner segmenttir ve %100 stenoza karşılık gelir.

Yetersiz veya heterojen lümen opasifikasyonu

Kontrast madde vücut boyutu, yavaş dolaşım, enjeksiyon tekniği veya ekstravazasyon nedeniyle lümende yeterli kontrastlanma oluşturmadığında opasifikasyon yetersizdir.

Yüksek riskli plak HRP

CAD-RADS 2.0’a göre bir plak, dört özellikten (düşük atenüasyon, pozitif remodelasyon, benekli kalsifikasyon ve peçete halkası işareti) en az ikisini açıkça gösteriyorsa yüksek riskli plaktır.